Xu Hướng 2/2023 # Truyện Cười Thời Xưa Ở Liên Xô, Không Phải Thời Nay Ở Việt Nam # Top 2 View | Kovit.edu.vn

Xu Hướng 2/2023 # Truyện Cười Thời Xưa Ở Liên Xô, Không Phải Thời Nay Ở Việt Nam # Top 2 View

Bạn đang xem bài viết Truyện Cười Thời Xưa Ở Liên Xô, Không Phải Thời Nay Ở Việt Nam được cập nhật mới nhất trên website Kovit.edu.vn. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất.

Q: Có sự khác biệt giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản không? * A: Về nguyên tắc là có. Trong chế độ tư bản chủ nghĩa có tình trạng người bóc lột người. Còn trong chế độ cộng sản chủ nghĩa thì là ngược lại.

* Q: Có đúng là ở Liên Bang Xô Viết có tự do ngôn luận giống như ở Hoa Kỳ không? * A: Về nguyên tắc là đúng. Ở Hoa Kỳ, quý vị có thể đứng trước Washington Monument ở Washington, DC, và hét to, “Đả đảo Reagan!”, và quý vị sẽ không bị trừng phạt. Ở Liên bang Xô Viết, quý vị có thể đứng ở Quảng trường Đỏ ở Moskva và hét to “Đả đảo Reagan!”, và quý vị vcũng sẽ không bị trừng phạt.

* Q: Có đúng là nhà thơ Vladimir Mayakovsky đã tự sát hay không? * A: Vâng, đúng vậy, và người ta còn thu âm lại được những lời nói cuối cùng của nhà thơ: “Các đồng chí, xin đừng bắn.”

* Q: Tại sao trên thị trường không có bột mì? * A: Bởi vì người ta mới bắt đầu cho bột mì vào bánh mì.

* Q: Có đúng là ở Liên bang Xô viết người ta không cần tới thiết bị âm thanh nổi hay không? * A: Vâng, về nguyên tắc là đúng. Ở đây người ta nghe thấy cùng một loại âm thanh từ mọi hướng.

* Q: Có đúng là điều kiện sống ở các trại lao động cải tạo là tuyệt vời không? * A: Về nguyên tắc là đúng. Năm năm trước một thính giả của chúng tôi không tin điều này và vì thế đã được gửi tới đó để điều tra. Vị thính giả này có vẻ đã thích ở kia tới mức mà giờ này ông ta vẫn còn chưa thèm quay về lại.

* Q: Trong thời cộng sản chủ nghĩa chúng ta có còn tiền không? * A: Không, cả cái đó cũng không còn nữa. (Cũng ở đây hàm ý là hàng hoá đồ ăn đã không còn rồi)

* Q: Một quả bom nguyên tử có thể phá huỷ thành phố Yerevan yêu quý của chúng tôi với những toà nhà tráng lệ và những khu vườn tuyệt đẹp không? * A: Về nguyên tắc thì có thể. Nhưng Moskva còn là thành phố tráng lệ hơn nhiều.

* Q: Cosmopolitan (đô thị) là gì? * A: Chính trị viên phó du hành vũ trụ gia (Cosmonaut’s deputy in political affairs.)

* Q: Khiêu dâm và gợi tình khác nhau thế nào. * A: Độ nét của tiêu cự.

* Q: Một người đàn bà có thể vẫn còn trinh trắng sau ba cuộc hôn nhân hay không? * A: Có, nếu ông chồng đầu tiên là người Pháp, ông chồng thứ hai người Armenia, và ông thứ ba là một học giả Xô Viết.

* Q: Phụ nữ có thể làm được gì từ không có gì? * A: Một kiểu tóc thời thượng, một món xa lát, và một tai hoạ.

* Q: Một ông có thể chơi được một trăm người đàn bà trong một đêm không? * A: Được, nếu đấy là đêm bắc cực.

* Q: “Kinh doanh kiểu Nga” là gì? * A: Ăn trộm một két vodka, mang đi bán, xong dùng tiền mua hết rượu để uống cho say.

* Q: Tại sao phụ nữ chăm sóc nhan sắc nhiều hơn trí tuệ đến vậy? * A: Bởi vì trên đời có ít bọn mù hơn bọn ngu rất nhiều.

* Q: Có đúng Tchaikovsky là người đồng tính không? * A: Đúng, nhưng đây không phải lý do duy nhất chúng ta yêu quý ông.

Một bọn súc vật bị nhốt trong tù đang khoe khoang chiến tích nào đưa chúng vào tù. Gà trống không tham gia vào các câu truyện đó. Một con nào đó hỏi: Sao mày lại phải vào đây? “Tao không thèm nói chuyện với lũ tội phạm chúng mày. Tao là một tù chính trị.” “Tù chính trị là sao?” “Tao đã mổ vào đít một đội viên thiếu niên tiền phong!”

1, Ba tù nhân nói chuyện với nhau. Người thứ nhất: “Tôi đi luôn làm muộn 10 phút. Tôi bị kết tội phá hoại CNXH.” Người thứ hai: “Tôi luôn đi làm muộn 10 phút. Tôi bị kết tội làm gián điệp.” Người thứ ba: “Tôi luôn đi làm đúng giờ. Tôi bị kết tội dùng đồng hồ của Tư bản.”

2, Một ông già sắp chết đang thở nhè nhe một mình trong căn phòng nhỏ dưới gầm cầu thang. Bỗng có tiếng dộng cửa. Ông già hỏi: “Ai đấy?” Đáp: “Thần chết.” Ông già: “Ơn Chúa! Thế mà ta cứ tưởng KGB.”

3, Hỏi: “Tại sao điệp viên KGB phải hành động theo nhóm ba người?” Đáp: “Một người đọc, một người chép và người thứ ba canh chừng hai kẻ còn lại.”

4, Stalin một hôm quyết định đi vi hành để xem cuộc sống của tầng lớp lao động ra sao, cho nên ông ăn vận thật bình thường và ra khỏi điện Kremlin.

Sau một thời gian ông đến một rạp chiếu phim. Sau khi bộ phim kết thúc, trên màn ảnh hiện ra hình ảnh của Stalin và quốc ca Liên Xô được cất lên. Tất cả mọi người đều đứng dậy và hát, riêng chỉ có Stalin là không đứng dậy.

Một người đàn ông ở hàng ghế sau ghé vào tai Stalin và nói: “Đồng chí, tôi biết chúng ta đều nghĩ giống nhau nhưng an toàn hơn hết là cứ đứng lên.”

5, Ivan cuối cùng đã dành dụm đủ tiền để mua được một chiếc xe hơi. Sau khi trả đủ tiền Ivan được người ta nói rằng ba năm nữa anh sẽ được giao xe.

“Xin đồng chí cho hỏi tôi sẽ nhận được xe vào tháng mấy?” Ivan hỏi. “Tháng Tám.” “Ngày mấy?” “Ngày Hai.” “Đồng chí có thể cho tôi biết tôi sẽ được giao xe sáng hay chiều?” “Chiều. Mà sáng hay chiều quan trọng gì?” “Vì người thợ sửa ống nước sẽ đến vào buổi sáng.”

6, Moscow một ngày giữa mùa đông. Trời tuyết trắng xoá, gió rít áo ào. Trong thành phố người ta đồn rằng ngày mai sẽ có thịt hạ giá ở cửa hàng mậu dịch số 1. Mười ngàn người đến xếp hàng, với áo ấm, vodka và bàn cờ.

3 giờ sáng. Người bàn hàng thông báo: “Thưa các đồng chí. Trung ương đảng ra thông báo là không có đủ thịt cho tất cả mọi người. Vì vậy ai là người Do Thái xin mời đi về.” Thế là tất cả người Do Thái đi về. Những người còn lại vẫn kiên nhẫn xếp hàng.

7 giờ sáng. Người bàn hàng thông báo: “Thưa các đồng chí. Trung ương đảng ra thông báo là hôm nay không có thịt bán. Vì vậy đề nghị các đồng chí đi về.” Thế là đám đông ra về lẩm bẩm: “Mẹ kiếp, lũ Do Thái toàn gặp may!”

Phỏng vấn phụ nữ Nga. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ nhất? A: Cạo trọc đầu chồng. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ hai? A: tịch thu thẻ Đảng. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ ba? A: Ly dị Q: Tại sao ? A: Ai cần một thằng đầu trọc lại không phải Đảng viên…

Phỏng vấn phụ nữ Pháp. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ nhất? A: Tôi sẽ phản bội nó mười lần. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ hai? A: Tôi sẽ phản bội nó mười lần nữa. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ ba? A: Ly dị Q: Tại sao ? A: Tôi không thể vì nó mà trở thành con điếm được…

Phỏng vấn phụ nữ da đen. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ nhất? A: Tôi sẽ cắt của nó 10 cm. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ hai? A: Tôi sẽ cắt của nó thêm 10 cm nữa. Q: Bạn sẽ làm gì nếu chồng bạn phản bội bạn lần thứ ba? A: Ly dị Q: Tại sao ? A: Tôi biết làm gì với 10 cm còn lại …

Một ông nông dân bị nông trang cướp mất đất liền viết thư khiếu nại gửi cho đồng chí Lê Nin ở Moskva. Một tháng sau chính quyền gọi ông nông dân lên. “Tại sao ông lại gửi thư cho đồng chí Lê Nin? Ông không biết đồng chí Lê Nin đã chết rồi sao?” “Mẹ kiếp, tại sao lúc các người cần thì đồng chí Lê Nin sống mãi trong sự nghiệp, còn lúc ta cần thì đồng chí ấy lại chết mất rồi?”

Karl Marx sống lại đến thăm Moskva và được đưa đi thăm thú mọi nơi. Trước khi kết thúc chuyến đi Người xin được lên TV phát biểu đôi lời. Chính quyền sợ Người nói gì không tốt định không cho nhưng do Người hứa chỉ nói đúng một câu nên cuối cùng họ cũng cho phép. “Người dân lao động toàn thế giới, hãy tha lỗi cho tôi!”

– Truyện thần thoại Pháp khác truyện thần thoại Liên Xô thế nào? – Một cái bắt đầu bằng câu: “Ngày xửa ngày xưa…”, thứ kia bắt đầu bằng câu: “Không còn bao lâu nữa…”

Một người Ba Lan vừa đi thăm Liên Xô về xách theo hai vali rất to, trên cổ tay có chiếc đồng hồ Liên Xô mới đẹp. Anh ta khoe với bạn: “Đồng hồ trông bé thế này mà các nước tư bản không thể nào có được. Nó cho biết thời gian, nhịp tim, nhiệt độ, độ ẩm, giờ mặt trời mọc và lặn ở Paris, Tokyo, New York, vv.” “Kinh quá nhỉ, thế mấy cái vali này là thế nào đấy?” “À, hai quả pin của đồng hồ thôi.”

Người qua đường ở Moskva hỏi một bà già xách một túi đầy các cuộn giấy vệ sinh là bà mới mua giấy ở đâu. “Mua, thời này làm gì có để mua cơ chứ. Chỗ giấy này dùng 5 năm rồi đấy, tôi mới đi lấy ở hiệu giặt về.”

Trên tầu hỏa một anh này vừa đọc báo vừa thì thầm: đúng là đời của chó. Ngay lập tức người ngồi cạnh chìa thẻ KGB ra và bắt anh này phải đi theo. Anh ta chống chế: “Tôi đang đọc về đời sống ở Mỹ và tôi nói là người dân Mỹ sống đời sống khổ sở của chó.” Tay KGB nói: “Không, đi ngay theo tao đi, tao biết thừa ai sống đời của chó.”

Đảng bộ Leningrad mới ra nghị quyết về tạo ra sự dư thừa lương thực cho dân chúng. Phóng viên một tờ báo phỏng vấn một bà già trên đường phố là bà nghĩ gì về nghị quyết này. “Thời phát xít Đức bao vây chúng ta còn sống sót được thì chắc rồi cũng sẽ sống sót được sự dư thừa lương thực này thôi.”

Hai đảng viên Ivanov và Petrov đi vào một hàng ăn để kỷ niệm sinh nhật Petrov. Hai người cưa một chai vodka xong Ivanov nói: “Bạn thân mến, anh biết là tôi yêu quý anh. Tại sao tôi lại yêu quý anh? Tôi yêu quý anh không phải vì anh ăn trộm tiền đảng phí từ văn phòng Đảng, cũng không phải vì anh đẩy mẹ vợ anh vào nhà thương điên, cũng không phải vì anh ngày nào cũng đánh vợ, lại càng không phải vì anh hiếp con bé mù 13 tuổi, tôi yêu quý anh vì anh là một người cộng sản thực sự tốt.”

Hồi Liên Xô mới đổ, một anh này vào tiệm uống cà phê đòi xin một tờ báo Đảng. “Chúng tôi dạo này không tích trữ báo Đảng nữa.” Vài phút sau anh ta lại xin một tờ báo Đảng. “Dạo này chúng tôi không còn có báo Đảng nữa.” Mười phút sau anh ta lại hỏi xin một tờ báo Đảng. Phục vụ viên cáu tiết hét lên: “Tôi đã nói mấy lần là bây giờ quán chúng tôi không chứa báo Đảng nữa sao anh cứ hỏi mãi?” “À, tại câu đấy nghe hay quá, xin cứ nhắc lại thêm vài lần nữa cho tôi nghe.”

Hai anh tù nói chuyện. Một anh hỏi: “Sao cậu lại ở đây.”

“Tôi kể truyện cười. Án 15 năm. Thế còn anh?”

“Tôi chẳng mắc tội gì cả. Án 10 năm.”

“Anh nói dối. Không có tội gì thì án chỉ là 5 năm thôi.”

Thông báo thi kể truyện cười. Giải nhất 15 năm, giải nhì 10 năm, hai giải an ủi mỗi giải 5 năm.

Giáo hoàng bị ám sát. Ai cũng nói điệp viên KGB nhúng tay vào vụ này. Để hóa giải mọi buộc tội vô căn cứ Liên Xô quyết định thiết lập ủy ban điều tra. Sau một thời gian điều tra ủy ban họp báo tuyên bố Liên Xô hoàn toàn vô can. Nhà báo hỏi: “Làm sao các ông chứng minh được điều đó?” “Chúng tôi chứng minh được điều này bởi vì chúng tôi đã xác định được rằng chính Giáo hoàng đã là người nổ súng trước.”

Nhà báo Mỹ không sao hiểu nổi tại sao dân Liên Xô lại mua loại công trái mà chắc chắn sẽ không được chi trả. Các nhà ngoại giao Xô Viết nói: “Ở nước chúng tôi không ai bị bắt làm gì cả. Ai cũng làm mọi việc một cách tự nguyện. Đến chó cũng tự nguyện liếm hạt tiêu.” Nhà báo Mỹ: “Làm gì có chuyện đấy. Tôi muốn thấy chó tự nguyện liếm hạt tiêu.” Người ta mang một con chó vào phòng, nhà ngoại giao tự tay bôi hạt tiêu vào đít chó, chó liếm lấy liếm để chỗ dính hạt tiêu. “Ông thấy không, nhân dân chúng tôi cũng tình nguyện mua công trái theo cách đó.”

Một bà đi vào cửa hàng hỏi: “Các đồng chí có thịt không?” “Không, không có thịt.” “Thế các đồng chí có sữa không?” “Không, cửa hàng chúng tôi chỉ là cửa hàng thịt. Bà sang cửa hàng bên kia đường đi, bên đó họ mới không có sữa.”

– Tại sao bể bơi quốc gia lại đóng cửa hôm nay? – Người ta đang rửa ảnh của đồng chí Brezhnev.

Chuyện ở phòng tư vấn tình dục.

Một đôi nam nữ đến gặp bác sĩ tư vấn tình dục. Thưa bác sĩ, chúng tôi lấy nhau đã hai năm, quan hệ tình dục bình thường mà không hiểu tại sao chưa có con ? Bác sĩ hỏi : các bạn đã tham gia khoá học dành cho những người chuẩn bị lập gia đình không? Đáp : có, chúng tôi đã tham gia khoá học này Hỏi : thế anh chị có làm đúng như chỉ dẫn không ? Đáp : có, chúng tôi làm đúng như chỉ dẫn. Hay là chúng tôi sẽ làm, bác sĩ xem xem chúng tôi có làm đúng không ? Bác sĩ : Thế cũng được. Sau khi đôi nam nữ thực hiện xong, bác sĩ băn khoăn : Có vẻ như các bạn làm đúng như chỉ dẫn. Hay là chúng tôi làm lại, bác sĩ quan sát kỹ xem chúng tôi làm có thiếu công đoạn nào không ? Đôi nam nữ đề nghị. Sau khi đôi nam nữ thực hiện lại lần hai. Bác sĩ vò đầu bứt tai : Có vẻ như cô cậu làm hoàn toàn đúng. Để tôi tham khảo ý kiến của giáo sư. Bác sĩ liền gọi điện cho giáo sư chuyên ngành, trình bày về sự việc. Tieengs giáo sư trong ống nghe : Hỏi xem có phải là Ivanov và Ivanova không? Đúng hả? Đuổi ngay chúng đi. Bọn nó là sinh viên, không có tiền thuê phòng nên bày trò ….

– Tổng thống Mỹ George Bush và Gorbachev ngồi máy bay và đang khoe coi ai đem lại lợi ích cho dân chúng nhiều hơn. Gorbachev liệng một đồng rúp ra ngoài cửa sổ rồi nói: “Hôm nay tôi làm một người hạnh phúc”. Bush thấy vậy lấy ra 2 tờ 1 đô liệng ra rồi nói: “Tôi làm hai người hạnh phúc”. Hai ông phi công nhìn nhau rồi nói: “Chúng ta nên liệng hai tên xạo này ra khỏi máy bay và làm cả thế giới hạnh phúc không?”

– KGB ra thông báo: Điều 1: Cấm đái bậy trong công viên vì sẽ làm micro rỉ sét Điều 2: Cấm tưới cây trong chậu vì máy nghe sẽ bị hỏng

– Các nhà khảo cổ học đào được một xác ướp. Thế giới tổ chức hội nghị thẩm định tuổi xác ướp, không ai đoán ra. Sau đó Liên hiệp quốc đề nghị đưa xác ướp đi từng nước để mỗi nước dùng công nghệ của mình xác định tuổi. Mỹ nói khoảng 3000 ngàn năm, Nhật nói chính xác là 2953 năm. Liên Xô tuyên bố 2953 năm, 5 tháng, 4 ngày tuổi. Cả thế giới chấn động, các nhà báo tới hỏi viện Khảo cổ Liên Xô. Viện Khảo cổ cho biết giới khoa học Liên Xô chưa có khả năng giám định xác ướp nhưng bộ Chính trị không chịu thua các nước nên đưa xác ướp đó qua KGB giám định. Sau khi KGB khảo tra xác ướp đã khai tuổi chính xác của mình.

– Điện Kremlin bị chuột tấn công, Brezhnev cho gọi người diệt chuột tới. Anh này lấy trong túi ra một con chuột máy, nhấn nút một cái, con chuột nhảy múa, hát hò. Những con chuột khác thấy vậy chạy ra coi và làm theo. Con chuột máy từ từ tiến ra cửa lớn rồi nhảy xuống sông. Những con chuột khác cũng nhảy theo. Brezhnev lộ vẻ hài lòng nhưng vẫn thắc mắc: “Đồng chí có thể làm chuột máy nhưng đồng chí có thể làm được một gã Mỹ bằng máy không?”

2. Thời nội chiến, Abramovich bị điều đi nhập ngũ. Cô vợ Shara gửi điện tín cho anh: Shara: “Phải trồng khoaị Chấm. Nhưng không có ai cuốc đất cả. Chấm.” Abramovich: “Đừng có cuốc vườn vội. Chấm. Có một khẩu súng máy giấu trong vườn. Chấm.” Shara: “Các ông trinh sát Cheka vừa đến nhà mình hôm qua. Chấm. Họ đã đào tung cả khu vườn. Chấm.” Abramovich: “Thế là em có thể trồng khoai được rồi.”

4. Các thành viên ban lãnh đạo thượng đỉnh của Đảng bị bệnh chấy rận. Các bác sĩ đủ loại tìm cách diệt chấy rận, nhưng không thành. Cuối cùng, người ta cho gọi Radek, kẻ có thể tìm thấy một giải pháp gì đó cho mọi việc. Radek nói: – Không gì đơn giản hơn thế! Phải tập thể hóa lũ chấy rận! Đa số chết rụi, số còn lại sẽ tháo chạy!

5. Một người Mỹ và một người Nga tranh luận xem ai vĩ đại hơn: tổng thống Hoover hay Stalin? – Tất nhiên là Hoower rồi! Bởi lẽ ông đã cai nghiện cho chúng tôi! – Đã có gì là to tát! Stalin còn cai ăn cho chúng tớ thì sao!

1. Lý lịch

Có 2 anh em thời nội chiến (1919) ở Nga. Anh theo Hồng quân, em Bạch vệ. Sau chiến tranh cả 2 về làng, đi xin việc. Ông em đến gặp Chủ tịch nông trang. Hỏi:

– trước anh làm gì? – Bạch vệ. – Quá xấu, không được, chúng tôi k0 nhận. – Nhưng anh tôi là Hồng quân. – Thế à? Lý lịch tốt. Nhận.

2. Nhà trẻ Trong nhà trẻ Liên xô, cô giáo hỏi các cháu: – Trẻ em nước nào có nhiều đồ chơi nhất? – (đồng thanh): dạ thưa cô Liên xô ạ! – Trẻ em nước nào được ăn ngon nhất? – (đồng thanh): dạ thưa cô Liên xô ạ! – Trẻ em nước nào hạnh phúc nhất? – (đồng thanh): dạ thưa cô Liên xô ạ!

Bỗng Vô va đứng lên khóc hu hu. Cô giáo hỏi: – Tại sao cháu khóc? – Thưa cô cháu muốn đến Liên xô!

Cũng có tiếu lâm về người Do Thái ở Đông Âu: “Này Hymee, em trai Joseph của anh thế nào?” “Cậu ấy sống ở Praha và đang xây dựng chủ nghĩa xã hội.” “Thế còn chị gái Judith của bạn thì sao?” “Chị ấy khoẻ, sống ở Budapest và đang đóng góp xây dựng tương lai cộng sản.” “Thế còn ông anh Bernie?” “Anh ấy sang sống ở Israel rồi.” “Và cũng đang xây dựng chủ nghĩa xã hội bên đó?” “Anh điên à? Đời nào anh ấy chịu làm chuyện đó cho đất nước yêu quý của mình?”

“Tôi đố bạn vì sao nước Đan Mạch không đi theo con đường cộng sản?” “Thượng Đế thương dân tộc nhỏ bé đó quá nên không nỡ.” “Quân Mỹ ở Tây Đức hỏi một đàn cừu từ phía Đông sang: “Sao cừu lại bỏ vùng do Hồng quân Liên Xô chiếm? Cừu đáp: “Tất cả chỉ vì công an mật.” “Sao thế? Họ làm gì?”

Hỏi (Q): Điều gì khác biệt giữa Hiến pháp của Mỹ và Liên Xô? Cả hai đều bảo đảm quyền tự do ngôn luận? Trả lời (A): Trên nguyên tắc, đúng là thế, chỉ có điều Hiến pháp Hoa Kỳ bảo đảm quyền tự do sau khi ngôn luận.

Q: Có phải ở Liên Xô tất cả mọi người đều bình đẳng. A: Đúng vậy, nhưng có một số người bình đẳng hơn những người khác.

Q: Điều gì là vĩnh cửu ở Liên Xô? A: Những khó khăn tạm thời.

Q: Thế nào là cấm đoán và thế nào là cho phép? A: Ở nước Anh, cấm đoán là cấm đoán và cho phép là cho phép. Ở Mỹ, mọi thứ đều được phép ngoại trừ những gì bị cấm đoán. Ở Đức mọi thứ đều bị cấm đoán trừ những gì là được phép, ở Pháp mọi thứ đều được phép thậm chí cả khi bị cấm đoán. Ở Liên Xô, mọi thứ đều bị cấm đoán, thậm chí cả khi được phép.

Q: Có phải Adam và Eve là những người cộng sản đầu tiên? A: Rất có thể, cả hai đều ăn mặc giản dị, họ ăn uống rất thanh đạm, họ không bao giờ có nhà riêng, và hơn hết, họ luôn tin rằng họ đang sống trên thiên đường.

Q: Tại sao những người bất đồng quan điểm lại bị o ép đến nỗi phải rời khỏi đất nước? A: Anh không biết rằng tất cả những sản phẩm tốt nhất luôn được lựa chọn để xuất khẩu à?

Vào một buổi tối rảnh rỗi, Breznev dùng kính thiên văn quan sát Mặt Trăng, thì thấy có phù điêu gói thuốc Marlboro, do các phi hành gia NASA vừa mang cắm lên. Breznev tức tốc ra lệnh cho ngành khoa học vũ trụ Nga trả đũa. Hôm sau, người ta thấy dưới bức phù điêu Marlboro có dòng chữ ” Sản xuất tại Liên Xô “. Hôm sau nữa, tổng thống Mỹ cử phi hành gia lên ghi thêm dòng chữ : ” Theo bảng quyền của công ty Phiplips Morris “. Breznev lại dùng kính thiên văn và ra lệnh cho tàu vũ trụ Liên Xô làm chuyện gì gì đó. Hôm sau, giới khoa học thấy trên bệ đá có thêm hàng chữ : ” Bộ Quốc Phòng LIÊN XÔ xin khuyến cáo hút thuốc lá có hại cho sức khỏe ” .

Hỏi: CNCS có thể xây dựng thành công ở Mỹ được không? Đáp: Được chứ. Nhưng sau đó thì chúng ta sẽ mua ngũ cốc từ đâu?

Hỏi: Đến gia đoạn cuối cùng của CNXH, tức là CNCS, thì có còn trộm cắp không? Đáp: Không? Vì mọi thứ đã bị lấy sạch trong giai đoạn CNXH rồi.

Hỏi: Đặc điểm gì có thể coi là thường xuyên trong nền kinh tế XHCN? Đáp: Tạm thời hết hàng!

Hỏi: Sự khác nhau giữa nền thương nghiệp CNXH và CNTB là gì? Đáp: Thương nghiêp TB: cái giống gì cũng có bán. Thương nghiẹp XHCN: thấy giống gì cũng nhào vô mua (không thì hết hàng ).

Hỏi: Có phải Mỹ là nước có những tòa nhà chọc trời cao nhất thế giới? Đáp: Đúng. Nhưng ngược Liên Xô lại là nước chế tạo được những linh kiện bán dẫn to nhất thế giới!

Hỏi: Có thể sống nổi chỉ với đồng lương chính không? Đáp: Không biết. Chưa thằng nào trong chúng tôi dám thử cả.

Stalin muốn kiểm tra xem những người nông dân sống ra sao. Ông đi tới một ngôi làng

– Các đồng chí, cuộc sống ra sao? – Dạ thưa đồng chí, trước kia chúng tôi có 2 bộ quần áo còn bây giờ chỉ có một thôi ạ. – Quần áo không thể dùng để đánh giá mức sống được. Các đồng chí có biết rằng ở châu Phi có những nơi người ta hoàn toàn cởi truồng không? – Thật là tội nghiệp! Chắc ở đó họ còn có chủ nghĩa cộng sản trước cả chúng ta!

***

Dưới thời Xô Viết, nếu anh đi làm sớm 5 phút, họ sẽ nghi ngờ anh hoạt động gián điệp. Nếu anh đi chậm 5 phút họ sẽ cho anh là một kẻ lười biếng. Còn nếu anh đến cơ quan không sai một giây thì ắt anh phải là kẻ buôn lậu vì anh có đồng hồ Thụy Sỹ!

***

Một sinh viên thi trượt tốt nghiệp chỉ vì anh không nói lên được sự khác biệt giữa kinh tế Xã Hội Chủ Nghĩa và kinh tế Tư Bản Chủ Nghĩa. Anh sinh viên buồn bã kể lại với bố. Ông bố an ủi con:

– Vậy là may đấy con à! Ở cơ quan bố, một cán bộ đã nói ra sự khác biệt này và ông ta không bao giờ trở lại nữa.

***

Linh hồn của 3 ông Aleksander đại đế, Cezar và Napoleon cùng đến xem một cuộc duyệt binh trên quảng trường đỏ.

– Giá như ngày ấy tôi có những chiếc xe tăng này thì không ai có thể thắng nổi tôi. – Aleksander đại đế nói. – Lúc đó mà tôi có những quả tên lửa kia, thì tôi đã thống trị cả thế giới này rồi. – Cezar chép miệng tiếc rẻ. – Nếu như hồi đó có tờ báo Sự Thật Xô Viết thì cho tới nay cũng chẳng ai biết được tôi đã thua trận tại Waterloo. – Napoleon thở dài.

***

– Những người công sản là ai?

– Đó là những người đọc tuyển tập Marx- Lenin

– Còn những người chống cộng là ai?

– Đó là những người sau khi đọc xong tuyển tập Marx- Lenin họ hiểu chủ nghĩa cộng sản là gì

Nguồn lượm lặt từ internet

Truyện Cười, Giai Thoại Liên Xô Và Liên Bang Nga (Kỳ 7)

LKH sưu tầm và dịch

1. TÔI CHẲNG NGHĨ GÌ CẢ

Phóng viên phỏng vấn Lênin:

– Thưa Vladimir Ilich, đồng chí nghĩ gì khi nêu khẩu hiệu: “Học! Học nữa! Học mãi!”

– Chẳng nghĩ gì cả! Tôi chỉ thử bút xem mực chảy thế nào thôi, chứ có nghĩa gì đâu!

2. MỘT CUỐN SÁCH RẤT KỊP THỜI

Vị lãnh tụ cách mạng đi rất nhanh dọc theo điện Smolny về phía nhà vệ sinh. Đi theo hướng ngược lại, nhìn thấy Lênnin, Gorki mừng quá, vội khoe:

– Thưa đồng chí Vladimiir Ilich, tôi viết xong tiểu thuyết “Người mẹ” rồi đây.

Lênin chộp cuốn sách từ tay Gorki, xé một trang rồi vội chạy tiếp:

– Một cuốn sách rất kịp thời.

3. LIÊN XÔ CŨNG TỰ DO

Một cậu người Mĩ nói với cậu người Nga, rằng Hoa Kỳ là đất nước tự do đến mức anh ta có thể đứng trước Nhà Trắng mà hét toáng lên: “Ronald Reagan, cút mẹ mày đi!”. Cậu người Nga trả lời: “Thế thì đã sao? Mày tưởng Liên Xô không có tự do chắc? Tao cũng có thể đứng trước điện Kremlin mà hét toáng lên: – Cút đi, thằng Reagan, cút mẹ mày đi”.

4. NGHE KHOÁI LẮM!

Một người đàn ông gọi tới trụ sở của KGB, khi trụ sở đang bị cháy. Cô nhân viên trực điện thoại trả lời: “KGB bị cháy rụi rồi. Ở đây chẳng giúp anh được gì đâu!”. Mấy phút sau, người đàn ông gọi lần nữa, nhân viên trực điện thoại nhắc lại đúng như lần trước. Khi người đàn ông gọi lần thứ ba, nhận ra giọng nói của anh ta, nhân viên trực điện thoại cáu lắm, quát: “Đã bảo KGB bị cháy rụi rồi, sao còn gọi mãi thế?”. Người đàn ông trả lời: “Gọi để được nghe nghe nói “KGB bị cháy rụi rồi”! Nghe khoái lắm!”.

5. TỚ SẼ TRÈO LÊN MỘT CÁI CÂY THẬT CAO

Một bác người Tchouktches* được hỏi rằng bác sẽ làm gì nếu nhà nước Liên Xô mở cửa biên giới cho người Xô Viết nào cũng được đi thăm Mĩ. Bác trả lời: “Tớ sẽ trèo lên cây nào cao nhất để khỏi bị đám đông giẫm chết”. Người ta lại hỏi bác sẽ làm gì nếu Mĩ mở cửa biên giới để người Mĩ nào cũng có thể thăm Liên Xô. Bác trả lời: “Tớ sẽ trèo lên một cái cây cao nhất để nhìn cho rõ thằng điên nào tới đây đầu tiên”.

* Tchouktches là dân thiểu số thuộc tộc Cao Ly sống ở vùng cực đông – bắc châu Á, nằm rải rác trên một lãnh thổ rộng lớn từ biển Bering đến sông Indigirka và từ Bắc Băng Dương đến sông Anadyr và Anyuy.

Comments are closed.

Ông Vua Cởi Truồng Và Chuyện Bốc Thơm Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, sự giả dối đã và đang diễn ra tràn lan, khủng khiếp. Nhiều vị quan chức mở miệng ra là dối trá. Họ nói dối không chớp mắt, không biết ngượng. Dối từ cấp trên xuống cấp dưới, dối từ vợ con trong nhà ra đến ngoài xã hội. Họ tham ô nhưng lên giọng dạy người khác thanh liêm. Họ ngoại tình nhưng rao giảng về lòng chung thủy. Họ bốc thơm cấp trên dù thực tế không phải như vậy. Và bản thân họ cũng vô cùng thích được bốc thơm, đút lót. Ai nói thật, nói thẳng thì họ ghét, tìm cách trả thù, trù dập. Thậm chí tìm cách đưa người đó vào vòng lao lý.

Phê phán chuyện bốc thơm từ xưa người Việt đã có hàng trăm câu chuyện cười, cười mà ra nước mắt. Sự giả dối nhiều khi còn làm méo mó cả sự thật và làm cho người khác phải giả dối theo!

Như truyện một ông vua đang ngự triều thì đánh rắm. Lũ quan lại nịnh thần trong triều đình thi nhau ngửi, khen “thơm quá, thơm quá”. Đến khi vua buồn mà nói “lẽ thường rắm thì phải thối. Chứ rắm của ta mà thơm e là không tốt”, thì cả lũ vội vàng phẩy tay xua mũi mà rằng “thối quá. Thưa bệ hạ thối thật ạ”!

Hay như chuyện có vị sư trụ trì trong chùa lén ăn thịt chó bị chú tiểu bắt gặp, hỏi “sư thầy đang ăn gì thế ạ?”. Sư ấp úng nói “ta ăn đậu phụ”. Để đến một hôm nọ chó trong chùa cắn nhau với chó ngoài làng, sư thầy hỏi “có việc gì ồn ào ngoài đó?”, chú tiểu bèn thưa “dạ thưa thầy, đậu phụ chùa đang cắn nhau với đậu phụ làng ạ”.

Ngày còn nhỏ, chắc ai đi học cũng từng thuộc “5 điều Bác Hồ dạy”, trong đó có “khiêm tốn, thật thà, dũng cảm”. Than ôi ngày nay quan thì không khiêm tốn, mà chỉ thích được bốc thơm, cho nên người nào thật thà dũng cảm không khéo có ngày mang họa vào thân.

Từ hơn một thế kỷ trước bên châu Âu có câu truyện cổ tích “Ông vua cởi truồng”, kể về sự dốt nát của người đứng đầu một nước và lên ngôi của sự giả dối. Không biết câu chuyện này thuộc thể loại gì: cười, tiếu lâm, hay hiện thực phê phán, hay khoa học giả tưởng … Kính mời chư vị cùng đọc và suy ngẫm.

Ngày xưa, có một vị hoàng đế rất sính áo quần mới đến nỗi ông ta dành tất cả tiền bạc để may sắm. Ông chẳng bao giờ quan tâm đến dân chúng, đến binh sĩ; cũng chẳng ham ca nhạc hay các thú vui chơi, ngoại trừ những lần xuất du để khoe áo quần mới. Trong một ngày, ông thay đổi quần áo liền liền, mỗi giờ một bộ. Với các vị vua chúa khác, người ta thường nói: “Ngài đang bận họp nội các.” Còn với ông vua này thì chỉ nghe đám hầu cận trả lời: “Ngài đang ở trong phòng thử quần áo.”

Thành phố nơi ngài đóng đô rất nhộn nhịp. Khách du từ nước ngoài đến vãng cảnh hàng ngày tấp nập. Một hôm, có hai tên bợm từ phương xa đến, xưng là thợ dệt bậc thầy. Chúng khoe rằng chúng có thể dệt những loại vải mà trên thế gian này không ai làm được; không chỉ đẹp về màu sắc và chất liệu mịn màng của vải mà còn có tính chất đặc biệt là : những ai mà tài đức không xứng đáng với chức vụ, hoặc những kẻ ngu đần thì không làm sao có thể nhìn thấy mặt vải. Nghĩa là, loại vải này sẽ trở nên trong suốt trước những kẻ bất xứng.

“Ðúng là loại vải thần kỳ,” hoàng đế nghĩ thầm, “có nó, ta sẽ phát giác ra được trong đám quan quân và dân chúng những tên bất xứng. Ta sẽ phân biệt được người tài ba và kẻ bất tài. Ta sẽ ra lệnh dệt ngay vải để may một bộ áo quần mới.”

Vua bèn ra lệnh trích thật nhiều tiền trong ngân khố ứng trước cho hai tên bợm để chúng vui vẻ bắt tay vào việc. Hai đứa sắp đặt khung cửi và ngồi vào ghế. Chúng làm bộ như đang dệt vải, nhưng trên khung chẳng có thứ gì cả. Chúng đòi hỏi phải cung cấp cho chúng những thứ tơ mịn màng nhất và những sợi chỉ bằng vàng ròng hoặc những hạt châu nói là để làm nút áo. Chúng cho những thứ trên vào trong túi riêng trong khi tiếp tục làm động tác dệt trước cái khung trống trơn.

“Ta thử đến xem hai người thợ làm ăn ra sao.” Vua nghĩ, nhưng ông lại ngần ngại vì biết rằng những kẻ ngu đần không thể thấy loại vải này. Dĩ nhiên, ông tự cho mình là tài giỏi bậc nhất thiên hạ và không phải e sợ điều gì, nhưng nghĩ nên cho một người nào đó đến xem trước thì hơn. Dân chúng trong thành ai cũng hay biết tin tức về loại vải thần diệu và ai ai cũng nao nức, tò mò muốn biết kẻ nào quanh mình sẽ là kẻ bất xứng.

Hoàng đế cho gọi vị tể tướng trung thành đến, vì ông tin rằng vị quan già này là người tài đức nhất trong đám quan lại, xứng đáng được chiêm ngưỡng vải đẹp. Ông tể tướng vâng lệnh vua, đến căn phòng nơi hai tên bợm làm việc.

“Lạy Chúa tôi, ngài có bỡn cợt con chăng?” Tể tướng trố mắt nhìn vào cái khung rỗng tuyếch. “Tại sao ta không thấy gì cả!” Ông kinh hãi nghĩ thầm, nhưng cố gắng không nói ra điều này.

Hai tên bợm yêu cầu ông đến sát hơn và hỏi ý kiến ông về màu sắc của vải do chúng dệt ra. Nhìn theo ngón tay chúng trỏ vào cái khung rỗng, ông quan già trợn trừng cả hai mắt mà chẳng thấy mình, vì thật sự có cái quái gì đâu mà thấy.

“Trời ơi! Hay ta là tên bất xứng? Có thể vậy sao? Ta chẳng đáng làm tể tướng chăng? Nhưng thôi, chớ dại nói ra là mình không thấy gì hết.” Ông nghĩ thầm.

“Thưa ngài, ngài không có ý kiến gì chăng?” Hai tên bợm thúc.

“Thật tuyệt vời! tuyệt vời! Cả sự mịn màng lẫn màu sắc tươi sáng hoà hợp. Ta sẽ tâu với hoàng đế rằng ta đã được thấy một loại vải quí nhất thế gian.”

“Cám ơn ngài, chúng tôi sung sướng vô cùng được nghe ngài khen tặng.” Chúng vừa nói vừa trỏ tay vào tấm vải tưởng tượng, vừa khoe này là màu xanh lơ, kia là màu vàng óng; này là hoa văn, kia là mẫu rồng bay phượng múa quấn vào nhau. Ông quan làm bộ nghe chăm chú cứ như là ông thấy rõ tấm vải trước mắt. Ông cố ghi nhớ lời chúng nói để có thể tâu trình lên vua đầy đủ chi tiết.

Hai tên bợm lại đòi thêm vàng và tơ lụa để tiếp tục dệt thêm mẫu vải khác. Xong chúng lại thuồn hết vào túi riêng và tiếp tục nghiêm trang ngồi dệt trước cái khung trống rỗng.

Hoàng đế lại gửi thêm người tới xem vải đã dệt xong chứ. Cũng như ông quan tể tướng, vị quan sau này cũng chẳng thấy gì ngoài cái khung gỗ.

“Ðẹp chứ? thưa ngài?”

“Ta biết chắc chắn ta chẳng phải là người ngu!” Ông quan suy nghĩ. “Vậy hoá ra ta chẳng xứng đáng với chức vụ Hàn lâm mà vua ban chăng? Lạ thật, nhưng ta hãy cứ giữ kín, đừng để ai hay biết.” Ông bèn khen lấy khen để thứ mà ông chẳng thấy được. Khi trở về cung, ông tâu lên vua rằng: “Tâu hoàng đế, thật là những người thợ tài ba, họ đã dệt nên loại vải tuyệt vời.”

Bây giờ thì dân chúng trong thành đã bắt đầu tụm năm, tụm ba các nơi công cộng để bàn tán về loại vải thần kỳ.

Vị hoàng đế lúc này vui vẻ lắm, ngài muốn tận mắt xem vải khi nó còn nguyên si ở trên khung cửi. Ông bèn chọn một số quan cap cấp nhất trong đám đại thần tháp tùng ông vào phòng dệt vải, nơi có hai tên bợm đang quơ tay múa chân giả bộ như đang làm việc hăng say.

“Tâu hoàng thượng, thật là loại vải đẹp tuyệt.” Quan tể tướng mở đầu. “Màu xanh pha lẫn màu hoàng yến thật nổi bật!”

“Cái gì đây hởi trời! ta có thấy gì đâu!” Vua hốt hoảng tự nghĩ. “Thật là khủng khiếp, ta mà là kẻ ngu ư? Hay ta không xứng đáng làm hoàng đế cai trị muôn dân? Sao thế này? Chẳng lẻ điều này lại xảy đến với chính ta?” Nghĩ vậy, nhưng hoàng đế phải giả bộ như thấy được vải và khen “Ðúng, ta rất hài lòng, vải đẹp thật.” Ông trỏ tay về phía cái khung, chẳng ai trong đám bầy tôi nghĩ rằng ông không thấy gì cả.

Cả đám bầy tôi cũng ngớ người ra, vì họ chẳng thấy gì cả. Tuy vậy họ cũng quả quyết trầm trồ khen lấy khen để và đề nghị vua may ngay bộ áo quần mới để mặc trong dịp lễ khánh tiết sắp tới.

Hoàng đế bèn thưởng công cho hai tên bợm và phong cho chúng tước hiệu “Thợ dệt Hoàng gia cao quí”

Hai đứa bây giờ thức suốt đêm, thắp thật nhiều nến để dân chúng thấy rằng chúng tận tâm tận lực may bộ áo quần cho vua. Chúng làm bộ như đang tháo vải ra khỏi khung cửi, dùng chiếc kéo lớn cắt cắt trong không khí như đang cắt vải thật; và may với chíếc kim mà chẳng có sợi chỉ nào xỏ qua. Gần sáng, chúng tuyên bố rằng bộ áo quần mới của vua đã hoàn tất.

Vị hoàng đế, với dáng điệu trịnh trọng, bước đến phòng dệt. Hai tên bợm đưa hai cánh tay lên cao như đang nâng tấm áo và nói: “Tâu hoàng thượng, đây là chiếc quần, đây là áo lót, đây là áo choàng.” vân vân và vân vân. “Áo quần này nhẹ như tơ nhện; người mặc nó tưởng như không mặc gì, nhưng chính đó mới là chất huyền diệu của vải. Xin ngài trút bỏ y phục cũ ra, để chúng tôi khoác lên bộ long bào mới này, xin ngài đứng trước tấm gương lớn soi thử.”

Hoàng đế cởi hết áo quần ra, trần truồng như nhộng. Tên bợm làm bộ mặc lên cho ngài từng thứ một, mà thật ra là chẳng có gì cả. Chúng làm bộ như đang cài nút, thắt dây xung quanh vòng bụng bự của vua; và ông vua đáng thương thì cứ xoay qua xoay lại trước gương làm bộ ngắm nghía.

“Áo quần may thật khít khao làm sao, trông hoàng thượng thật oai nghi trong bộ long bào này.” Các quan đồng lên tiếng xuýt xoa khen.

“Tâu hoàng thượng, tất cả quan dân đã sẵn sàng bên ngoài. Xin thỉnh ngài đến sân triều hành lễ.” Quan thị vệ vào tâu.

“Ta đi đây, bộ long bào này thật xứng với ta.” Nói xong ông quay lại một lần nữa trước gương như chỉnh đốn lại trang phục trước khi đi ra. Hai quan hầu có nhiệm vụ nâng tà áo làm bộ như đang nâng trên cái gì đó, họ đi cách vua chừng một sải tay. Không ai dám biểu lộ ra mặt là họ không thấy gì hết.

Ông vua khoan thai bước trên tấm thảm đỏ trải dọc theo con đường phố chính của thủ đô, tiến tới sân rồng giữa hai hàng lọng rực rỡ màu sắc. Dân chúng tụ tập hai bên dãy phố đồng reo lên: “Vạn tuế, Hoàng thượng mặc bộ long bào đẹp quá.” Không ai thú nhận rằng mình không thấy gì, vì họ sợ kẻ khác đánh giá mình là thằng ngu.

Chưa có lần nào trong đời, hoàng đế mặc một bộ triều phục được dân chúng khen ngơi đến như vậy.

Bỗng, trong đám dân chúng chen chúc bên đường, có một đứa trẻ con chợt thốt lên: “Hoàng thượng chẳng mặc áo quần gì cả!” Người ta được dịp, thì thầm chuyền tai nhau điều đứa bé vừa phát giác: “Ông vua ở truồng, chúng bay ơi.”

Hoàng đế ngớ người ra, và ông chợt hiểu ra lẽ. Nhưng ông nghĩ: “Phải tiếp tục cuộc lễ cho hoàn tất để giữ thể giá.” Ông cố gắng giữ bình tĩnh, tiếp tục khoan thai bước đi trong lúc hai quan hầu vẫn bước theo sau, bốn bàn tay đưa ra trong không khí như đang nâng đỡ một thứ vô hình.

Type Truyện Cô Lọ Lem Ở Việt Nam Và Một Số Nước Châu Á

Mở đầu

Tìm hiểu về type truyện này đã có nhiều công trình nghiên cứu về các vấn đề của truyện từ nhiều khía cạnh khác nhau và bằng nhiều phương pháp khác nhau. Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu một cách tổng thể trong sự so sánh truyện của Việt Nam với các nước ở Châu Á.

Kế thừa các công trình nghiên cứu trên thế giới và mong muốn có một cái nhìn toàn diện hơn, trong bài báo này chúng tôi đi sâu nghiên cứu type truyện Cô Lọ Lem ở Việt Nam và một số nước châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và đặc biệt là Ấn Độ theo phương pháp cấu trúc – loại hình, phương pháp phân tích so sánh type truyện và motif. Chúng tôi chủ yếu quan tâm đến sự tương đồng và khác biệt về nội dung, kết cấu và các motif cấu thành nên truyện, từ đó lý giải về văn hóa dân tộc ẩn chứa trong đó, tìm ra cội nguồn và hiểu được “đời sống thực” của truyện. Chúng tôi chọn một số truyện tiêu biểu để phân tích như: Tấm Cám (type Tấm Cám củaViệt Nam), Nàng Diệp Hạn, Muội Sẹo và Muội Xinh (type Cô Lọ Lem của Trung Quốc), Kông Chuy Pát Chuy (type Cô Lọ Lem – Kongwi và Patjwi của Hàn Quốc), Benizara và Kakezara (type Cô gái có duyên ngầm của Nhật Bản), Dêvkî Rânî (type Cô Lọ Lem của Ấn Độ)

1. Cấu trúc và nội dung của type truyện

Khi khảo sát các truyện trong type truyện cô Lọ Lem của Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ, chúng tôi nhận thấy có thể chia những truyện đó thành hai loại.

Loại thứ nhất gồm những truyện có cấu trúc đơn giản, có một lớp truyện, kết thúc ở chỗ cô gái con riêng sau khi thử giày hoặc thể hiện một tài năng gì đó, lấy được người chồng xứng đáng (thường là vua, hoàng tử hoặc người có địa vị cao). Còn mẹ con mụ dì ghẻ bị trừng phạt. Cấu trúc Type thuộc loại này gồm bốn phần chính: I. Cô gái con riêng và người chị em cùng cha khác mẹ; II. Sự giúp đỡ thần kì; III. Lấy được hoàng tử. IV. Sự trừng phạt. Loại cấu trúc đơn giản này thường có ở type truyện Cô Lọ Lem – Cô Tro Bếp của châu Âu, châu Phi còn ở Châu Á thì không nhiều.

Theo kết cấu này thì truyện của Nhật Bản (bản truyện tiêu biểu là Benizara và Kakezara – Chiếc đĩa đỏ và chiếc đĩa vỡ) [6, tr327-331] được xếp vào loại thứ nhất, chỉ dừng lại ở phần IV của nội dung type truyện. Truyện kể về cô gái con riêng Benizara chăm chỉ, tốt bụng và thông minh. Còn cô gái con mụ dì ghẻ độc ác là Kakezara thì lười biếng, xấu bụng và ngu dốt. Một ông chủ – quý ông giàu có tình cờ nhìn thấy cô gái mồ côi Benizara ở buổi xem kịch, trong trang phục kimônô rất đẹp do chiếc hộp thần kì của bà mẹ yêu tinh trong núi ban cho. Câu chuyện kết thúc ở chỗ ông chủ giàu có đi tìm cô. Ông nhận ra cô gái con riêng qua bài hát – bài thơ mà cô đã sáng tác và hát theo điều kiện thể lệ cuộc thi thực tế do quý ông đặt ra. Sau đó Benizara được đưa lên kiệu hoa đẹp về dinh thự của ông chủ. Còn Kakezara bị trừng phạt ngã xuống một con mương sâu mà chết khi mẹ cô muốn kéo cô đến dinh thự của quý ông giàu có kia.

Loại thứ hai gồm những truyện có cấu trúc phức tạp, đầy đủ, gồm hai lớp truyện trở lên, không kết thúc ở chỗ cô gái con riêng lấy được chồng giàu sang và sống hạnh phúc, mẹ con người dì ghẻ nhận sự trừng phạt mà có sự phát triển thêm nhiều motif, nhiều tình tiết về những khó khăn, thử thách đặt ra cho nhân vật, kể về cô gái con riêng hiền hậu, ngây thơ đó bị mẹ con mụ dì ghẻ tìm cách giết hại nhiều lần. Cấu trúc Type thuộc loại này gồm sáu phần chính: I. Cô gái con riêng và người chị em cùng cha khác mẹ; II. Sự giúp đỡ thần kì; III. Lấy được hoàng tử; IV. Sự hãm hại và hóa kiếp nhiều lần; V. Nhận ra và đoàn tụ; VI. Sự trừng phạt. [4, tr423-424]

Khác với truyện của Nhật Bản, truyện của Việt Nam, Hàn Quốc và Ấn Độ thuộc loại kết cấu thứ hai, đều gồm sáu phần và có thêm nhiều tình tiết phức tạp hơn. Cô gái con riêng sau khi lấy được chồng hoàng tử vẫn tiếp tục bị mụ dì ghẻ hãm hại và phải hóa kiếp nhiều lần dưới nhiều hình thức khác nhau. Sau cùng trở lại làm người đẹp hơn trước và đoàn tụ với chồng. Còn mẹ con mụ dì ghẻ cuối cùng bị trừng phạt thích đáng.

Trong truyện Tấm Cám của Việt Nam (bản kể của Vũ Ngọc Phan) [7, tr868-874], nhân vật Tấm – cô gái con riêng hiền lành ngây thơ và tốt bụng đã bị mẹ con mụ dì ghẻ hãm hại (chặt đổ cây cau khiến cho Tấm ngã xuống ao chết) để thay thế con gái mụ làm hoàng hậu. Cô gái con riêng đã phải hóa kiếp nhiều lần, biến hóa dưới nhiều hình thức: loài vật – cây – quả và sau cùng trở lại làm người đẹp hơn trước để đấu tranh giành lại hạnh phúc bị cướp đoạt. Cô gái mồ côi và người chồng được đoàn tụ sau một thời gian dài chia ly, đau khổ và tìm kiếm vô vọng. Cuối cùng mẹ con mụ dì ghẻ mới bị trừng phạt bằng cái chết.

Truyện Kông Chuy Pát Chuy của Hàn Quốc [13, tr 60-66] cũng kể về nhân vật Kông Chuy – cô gái con riêng tốt bụng đã bị mẹ con mụ dì ghẻ giết hại (Pát Chuy đẩy Kông Chuy ngã xuống ao gây ra cái chết của Kông Chuy) để thay thế Kông Chuy làm vợ quan huyện. Cô gái con riêng đã phải hóa kiếp hai lần, biến thành: bông hoa – viên ngọc đỏ và từ viên ngọc đỏ trở lại làm cô gái đẹp để đấu tranh giành lại hạnh phúc của mình. Kông Chuy đã nói rõ tội lỗi của Pát Chuy với quan huyện để quan huyện phân xử. Chính quan huyện đã giết chết Pát Chuy.

Trong truyện Dêvkî Rânî của Ấn Độ [12, tr160-164], vào ngày ấn định làm đám cưới, bà mẹ kế đã cắm một cây kim dài, nhọn được phù phép vào đầu cô gái con riêng xinh đẹp là Dêvkî Rânî, khiến cô biến thành một con chim nhỏ rực rỡ, bay vút vào không trung rồi sau đó bà mẹ kế đưa con gái mình thế chỗ. Cuối cùng Dêvkî Rânî được trở lại làm người, đoàn tụ và kết hôn với tiểu vương. Hai người chung sống hạnh phúc cùng con bò mãi mãi. Còn người mẹ kế và con gái Mutkulî Rânî bị tiểu vương trừng phạt bằng cách cắt mũi và tai rồi đuổi cả hai mẹ con ra khỏi vương quốc.

Riêng truyện của Trung Quốc, qua khảo sát chúng tôi thấy tồn tại cả hai dạng kết cấu của type truyện Cô Lọ Lem. Truyện Nàng Diệp Hạn của Trung Quốc [8, tr226-228] cũng có kết cấu đơn giản như truyện của Nhật Bản. Truyện dừng lại ở chỗ nàng Diệp Hạn đi vừa chiếc giày vàng và được vua Đà Hãn đem về nước cùng với nắm xương cá. Hai mẹ con mẹ ghẻ của Diệp Hạn thì bị phi thạch từ trên trời bắn trúng và chết cả hai. Tuy nhiên, truyện có thêm đoạn cuối nói về việc “vua Đà Hãn cần nhiều vàng bạc châu báu, đòi hỏi ở xương cá nhiều quá, cho nên một năm sau nắm xương cá không hiệu nghiệm nữa. Vua bèn đem chôn xương cá ở bờ biển, lấy một trum đấu hạt châu chôn theo, chung quanh lát vàng. Về sau, nhà vua bị bề tôi phế truất. Nhà vua ra chỗ chôn xương cá ngày trước tìm vàng ngọc, nhưng nước biển đã cuốn đi mất tất cả…” [8, tr228].

Trong khi đó, truyện Muội Sẹo và Muội Xinh [11, tr222-226] của dân tộc Hán Trung Quốc có thêm phần sau giống truyện của Việt Nam, Hàn Quốc và Ấn Độ. Cô gái con riêng Muội Xinh sau khi bị Muội Sẹo đẩy xuống giếng giết hại đã phải hóa kiếp thành chim sẻ và cây tre, rồi sau đó mới trở lại làm người. Muội Xinh còn phải trải qua nhiều thử thách do Muội Sẹo đặt ra để so tài như: dẫm lên quả trứng gà, trèo lên bậc thang dao, thi nhảy vạc dầu. Cuối cùng, cô gái con riêng mới giành được chiến thắng. Còn mẹ con mụ dì ghẻ bị trừng phạt: cô em chết do rơi xuống vạc dầu nóng bỏng, dì ghẻ chết do sợ hãi khi nhìn thấy cái đầu cháy đen của con.

Cũng phải nói thêm rằng, type truyện Cô Lọ Lem của Trung Quốc có rất nhiều bản truyện. Theo học giả Trung Quốc Lưu Hiểu Xuân: “Hiện đã nắm được 72 dị bản của 21 dân tộc Trung Hoa” [11, tr6]. Trong luận án tiến sĩ ” So sánh kiểu truyện Cô Lọ Lem của một số dân tộc miền Nam Trung Quốc với kiểu truyện Tấm Cám của Việt Nam“, Đường Tiểu Thi cũng đã khảo sát 47 bản truyện của miền Nam Trung Quốc. Hầu hết các truyện của Trung Quốc đều có kết cấu phức tạp gồm sáu phần như trên. Đây là lý do tại sao trong bài viết này, chúng tôi lại chọn hai bản truyện của Trung Quốc để phân tích. Căn cứ vào quy luật phát triển từ đơn giản đến phức tạp của kết cấu truyện, chúng tôi đồ rằng dạng truyện kết thúc ở chỗ cô gái lấy chồng và mẹ con mụ dì ghẻ bị trừng phạt là dạng truyện cổ hơn như truyện nàng Diệp Hạn. Đây được cho là văn bản cổ nhất của Trung Quốc do Đoàn Thành Thức đời Đường ghi trong cuốn Dậu Dương tạp trở ghi chép về type truyện này. Còn những truyện sau này ở dạng phức tạp hơn, có thêm phần tiếp theo của truyện.

Như vậy, xét về mặt kết cấu của những truyện này, chúng ta thấy có sự khác nhau khá rõ. Những phần tiếp theo của truyện đã giúp tăng thêm sự hấp dẫn, sự sinh động đầy kịch tính của cốt truyện. Nó phản ánh cuộc đấu tranh giữa những xung đột trong gia đình nhưng cũng là cuộc đấu tranh giai cấp trong xã hội cũ đầy gay go, gian khổ – mà nhân vật chính – cô gái con riêng tốt bụng phải trải qua những biến cố cực kỳ ác liệt để cuối cùng chiến thắng, giành lại được hạnh phúc và cuộc sống tốt đẹp. Điều này thể hiện lý tưởng thẩm mỹ của tác giả dân gian trên mặt trận chống lại cái ác.

2. Những motif cơ bản của type truyện

Qua khảo sát type truyện Tấm Cám của Việt Nam và Cô Lọ Lem của Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, chúng tôi thấy có một số motif chính xuyên suốt các type truyện. Đó là các motif:

– Đứa trẻ mồ côi bị ngược đãi

– Sự giúp đỡ của các thế lực siêu nhiên

– Motif sự tái sinh, thay đổi hình dạng

– Cái thiện được ban thưởng và Cái ác bị trừng phạt

2.1. Motif Đứa trẻ mồ côi bị ngược đãi

Cô gái con riêng mồ côi trong type truyện ” Tấm Cám ” của Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ đều ở trong hoàn cảnh phải sống với mụ dì ghẻ độc ác và cô con gái lười biếng của mụ. Cô gái con riêng phải làm quần quật suốt cả ngày trong lúc mẹ con mụ dì ghẻ sống ăn chơi nhàn nhã. Không những thế, cô gái mồ côi còn bị mắng chửi vô cớ, bị hắt hủi, bị chà đạp. Cô gái con riêng ngây thơ, hiền lành luôn bị mẹ con mụ dì ghẻ lừa dối và xúc phạm.

Trong truyện Tấm Cám của Việt Nam, cô con gái riêng – Tấm “phải làm lụng quần quật suốt ngày; còn Cám được mẹ nuông chiều, chơi dông dài ngày nọ qua ngày kia”. Cô bị con gái mụ dì ghẻ trút mất giỏ cá, bị mụ dì ghẻ lừa đi chăn trâu “đồng xa” để bắt mất con bống cô nuôi, bị mụ dì ghẻ lừa trèo lên cây cau hái quả để cúng bố rồi chặt đổ cây để giết cô gái.

Trong truyện Kông Chuy Pát Chuy của Hàn Quốc, cô gái con riêng bị mụ dì ghẻ lừa đưa cho một cái cuốc gỗ sắp gãy bảo đi cuốc nương.

Trong truyện Benizara và Kakezara của Nhật Bản, cô gái con riêng Benizara cũng bị bà mẹ kế đối xử “rất độc ác”. Mụ sai cô vào rừng nhặt hạt dẻ nhưng lại đưa cho cô “một chiếc giỏ bị thủng đáy” còn đưa cho con gái mụ một chiếc giỏ tốt.

Cô gái con riêng trong truyện Dêvkî Rânî của Ấn Độ bị mẹ kế đối xử rất tàn nhẫn “bắt em phải chịu đủ mọi sỉ nhục”. Ngày qua ngày, cô bé đi chăn bò với một mẩu bánh khô làm đồ ăn và ít (hoặc không) quần áo che chở khỏi nắng, mưa.

Trong truyện Nàng Diệp Hạn của Trung Quốc thì sau khi cha chết, mẹ ghẻ hành hạ cô gái con riêng, “thường sai cô đi hái củi ở những nơi nguy hiểm và gánh nước ở những chỗ sâu” [8, tr 226]. Mụ còn sai cô đi gánh nước ở xa để bắt cá mổ ăn.

Trong lúc mẹ con mụ dì ghẻ ăn mặc đẹp đẽ để đi dự lễ hội ( Tấm Cám, nàng Diệp Hạn), hoặc đi về bên ngoại ăn tiệc ( Kông Chuy Pát Chuy), đi xem kịch ( Benizara và Kakezara) thì mụ dì ghẻ độc ác giao cho cô gái con riêng những nhiệm vụ nặng nề và bắt cô phải hoàn thành. Những nhiệm vụ đó thường là: phải giã ba thúng thóc và ba thúng kê, bắt đổ đầy nước vào cái chum bị thủng đáy, bắt nấu cơm trong cái nồi thủng trôn ( Kông Chuy Pát Chuy); ở nhà coi vườn ( nàng Diệp Hạn); làm một số lượng công việc lớn ( Benizara và Kakezara) hay nhặt thóc trộn gạo, nhặt kê trộn đậu, cắt cỏ…trong type truyện Tấm Cám của Việt Nam.

Cô gái con riêng không những bị đối xử bất công mà còn liên tục bị mụ dì ghẻ hãm hại, phải chết đi sống lại nhiều lần, phải hóa kiếp nhiều lần để cuối cùng mới được trở lại làm người. Motif Đứa trẻ mồ côi bị ngược đãi vừa có ý nghĩa phê phán giai cấp bóc lột vừa phản ánh những hình thức thử thách đặt ra cho nhân vật.

Motif Sự giúp đỡ của các thế lực siêu nhiên hay Sự trợ giúp thần kì

Motif sự giúp đỡ của các thế lực siêu nhiên có ở nhiều truyện dân gian thể hiện qua những motif tình tiết như: sự thử thách của những vị thần cải trang, sự phù trợ của đồ vật thần, cây thần, loài vật thần, sự giúp đỡ của Tiên, của Bụt. Motif này phản ánh nhu cầu tâm lý tự nhiên của con người trước những khó khăn thử thách đặt ra trong cuộc sống. Sự trợ giúp thần kì thể hiện qua thế lực siêu nhiên thần thánh có quan hệ mật thiết với tôn giáo tín ngưỡng của nơi mà truyện kể đó ra đời và lưu truyền. Motif này có sự kết hợp giữa nhu cầu tâm lý của con người trước thế giới hiện thực đầy chông gai thử thách và tôn giáo tín ngưỡng riêng của từng dân tộc. Đây cũng là sản phẩm của trí tưởng tượng của tác giả dân gian, thể hiện lý tưởng nhân đạo của tác giả dân gian.

Trong truyện của Việt Nam, thế lực siêu nhiên đó là Bụt (Đức Phật), hiện lên khi cô Tấm cần sự giúp đỡ. Bụt chỉ cho Tấm mang cá bống về nuôi, mang xương cá bống về chôn, sai đàn chim đến giúp đỡ Tấm hoàn thành những công việc mà mụ phù thủy giao, ban thưởng cho Tấm quần áo đẹp để Tấm đi dự hội.

Thế lực siêu nhiên đó bà mẹ yêu tinh đã giúp cô gái con riêng tìm đường về nhà khi cô đi nhặt hạt dẻ trong rừng và lạc vào nhà của yêu tinh (truyện Nhật Bản); là con trâu hóa thân của người mẹ giúp cô gái gỡ đống tơ rối, phân loại vừng và đậu xanh (truyện Trung Quốc); là người xõa tóc từ trên trời xuống giúp đỡ cô gái, chỉ cho cô đem xương cá cất đi để khi cần cầu nguyện sẽ được tất cả (truyện Trung Quốc) (trong bản dịch của Đinh Gia Khánh trong Sơ bộ tìm hiểu truyện cổ tích qua truyện Tấm Cám dịch là “người đầu trọc từ trên trời xuống”, giáo sư Kiều Thu Hoạch đã chỉnh lý đoạn dịch sai này trong bài báo Sơ bộ tìm hiểu truyện Tấm Cám của Trung Quốc đăng trên Tạp chí Văn hóa dân gian, số 4/1996).

Trong truyện của Hàn Quốc, cô gái con riêng được thế lực siêu nhiên trong hình dạng con bò đen (bà mẹ đẻ đầu thai) từ trên trời bay xuống cày giúp; con cóc bít hộ đáy nồi, con rắn bít hộ đáy chum, lũ chim giã hộ thóc và kê.

Truyện của Ấn Độ, thế lực siêu nhiên là con bò già của người mẹ đã mất. Con bò già nuốt miếng bánh khô của cô gái và nhả ra cho cô những thức ăn ngon lành bổ dưỡng, ban cho cô gái hình dáng xinh đẹp và luôn chăm sóc, giúp đỡ cô như một người mẹ những lúc cô gặp khó khăn.

Trong thế giới tinh thần của con người, thế giới siêu nhiên luôn tồn tại bên cạnh thế giới thế tục. Yếu tố siêu nhiên trước hết có nguồn gốc từ tín ngưỡng phong tục cổ như tín ngưỡng vật linh, Tô tem giáo. Sau này do sự ảnh hưởng của những tôn giáo khác như Phật giáo, Đạo giáo, đạo Hindu…mà có thêm những nhân vật phù trợ khác nhau như Bụt, đạo sĩ, Tiên gắn với tôn giáo tín ngưỡng của nơi mà bản kể đó lưu truyền.

Motif sự giúp đỡ của các thế lực siêu nhiên vừa mang chức năng trợ thủ cho nhân vật cô gái con riêng nhưng “cũng là trợ thủ cho tác giả dân gian thoát khỏi những bế tắc của hiện thực”[8, tr89]. Tuy nhiên, nhân vật không hoàn toàn phụ thuộc vào sự giúp đỡ của thế lực siêu nhiên. Trái lại, họ vẫn phải tự mình quyết định số phận, tự mình vượt qua thử thách. Các thế lực siêu nhiên chỉ đóng vai trò là người hoặc vật “phù trợ”, “trợ thủ” cho nhân vật chứ không có vai trò quyết định.

Motif này bắt nguồn từ quan niệm về linh hồn của người nguyên thủy. “Người xưa tin rằng, ông bà cha mẹ sau khi chết đi trở thành linh thiêng và thường tìm cách phù trợ cho con cháu. Đó là cơ sở của việc thờ cúng vật tổ, của tô tem giáo thời công xã thị tộc nguyên thủy. Mỗi thị tộc thờ cúng một vật tổ; vật đó có thể là cây cỏ, nhưng thường là động vật. Vật đó là vật quen thuộc ở địa vực cư trú của từng thị tộc: chim, rắn, cá, sư, tử, gấu, bò tót…” [8, tr46]

Khảo sát type truyện Cô Lọ Lem của Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ, chúng ta thấy sự thay đổi hình dạng, sự tái sinh diễn ra ở hai nhân vật cô gái con riêng và nhân vật người mẹ. Việc người mẹ sau khi chết đi hóa thành con vật linh thiêng để phù hộ cho con mình là một ký ức về vật tổ, về tô-tem giáo.

Trong truyện của Trung Quốc, người mẹ hóa thành con trâu để ở bên con gái (truyện Muội Sẹo và Muội Xinh). Trong truyện của Hàn Quốc và Ấn Độ, con bò là hiện thân của người mẹ. Sau khi chết, người mẹ biến thành con bò đen từ trên trời bay xuống cho Kong Chuy áo, giày, kiệu, người hầu (truyện Kong Chuy Pát Chuy).

Con bò, linh hồn của người mẹ trong truyện của Ấn Độ sau khi bị giết còn biến thành đạo sĩ Brâhman ban cho cô gái “tỏa sáng” ở bất cứ nơi nào cô đến, “khóc ra ngọc trai” và “cười rơi ra hồng ngọc” [12, tr162].

Sự thay đổi hình dạng của cô gái con riêng cũng diễn ra nhiều lần trong truyện của các nước châu Á: hóa kiếp thành con chim sẻ, cây tre ( Muội Sẹo và Muội Xinh); hóa kiếp thành bông hoa, viên ngọc đỏ ( Kong Chuy Pát Chuy); biến thành con chim nhỏ trong truyện Dêvkî Rânî của Ấn Độ. Đặc biệt trong truyện Tấm Cám của Việt Nam, cô Tấm đã chết đi sống lại bốn lần dưới hình thức chim vàng anh, cây xoan đào, khung cửi, quả thị để sau cùng mới trở lại kiếp người.

Theo quan niệm của người Ấn Độ, học thuyết về sự tái sinh bắt nguồn từ một huyền thoại nguyên thủy. Theo huyền thoại này thì “khi linh hồn từ mặt đất trở về trời, phải đi qua mặt trăng và phải ở đấy một thời gian. Sau đó, người thì được lên trời, người thì lại phải quay về mặt đất qua các trận mưa. Khi các linh hồn đến thì mặt trăng tròn đầy và khi các linh hồn ra đi thì mặt trăng lại khuyết. Đó là huyền thoại về thuyết tái sinh dạng sơ khai nhất. Theo thuyết này thì các linh hồn đều bị bắt giữ trong thế giới vật chất, nếu bị trừng phạt thì con người có thể hóa thân thành các thú vật hung dữ” [2, tr111]. Sau này, Phật giáo và Bàlamôn giáo đã tiếp thu lấy những tín ngưỡng nguyên thủy đó và nâng lên thành những giáo lý của mình. Tuy nhiên trong các type truyện Cô Lọ Lem – Tấm Cám, việc nhân vật chết đi sống lại nhiều lần, “liên tục biến hình” là do ảnh hưởng của tín ngưỡng nguyên thủy chứ không bắt nguồn từ thuyết luân hồi của Phật giáo. Trong nhiều bản truyện của Type truyện Cô Lọ Lem ở châu Á, linh hồn cô gái con riêng nhập vào con chim – cô gái bị giết chết và biến thành một loài chim đẹp. Phật giáo không thừa nhận có linh hồn khác với tín ngưỡng dân gian quan niệm có linh hồn. Phật giáo quan niệm có thuyết luân hồi nhưng từng kiếp trong quỹ đạo luân hồi ấy không cùng một chủ thể. Theo Đạo Phật, con người trong kiếp luân hồi mà bị đày làm loài vật thì đó là một sự trừng phạt.

Motif Cái thiện được ban thưởng và Cái ác bị trừng phạt

Motif cái thiện được ban thưởng và cái ác bị trừng phạt là một đặc điểm cấu tạo của truyện cổ tích thần kì, thể hiện quan niệm “Ở hiền gặp lành, ác giả ác báo” của nhân dân.

Trong type truyện Cô Lọ Lem của Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ, motif cái thiện được ban thưởng thể hiện ở chỗ cô gái con riêng là cô gái bản tính trong sáng, hiền lành, tốt bụng, thông minh, bị đối xử bất công, luôn sẵn lòng làm việc tốt và cuối cùng là nhận được sự giúp đỡ và được hạnh phúc.

Trong truyện của Nhật Bản, cô gái con riêng đã không ngần ngại bắt chấy rận, chải đầu, phục vụ bà mẹ yêu tinh một cách vui vẻ khi bà yêu cầu; cô gái thể hiện trí thông minh và tấm lòng thánh thiện khi làm một bài thơ giản dị mà đầy ý nghĩa cao đẹp, chiến thắng cuộc thi tài mà ông chủ giàu có đặt ra. Cô gái được ban thưởng chiếc hộp thần kì chính vì biết cách đối xử tốt với vị thần trong hình dạng bà lão, chủ nhân của ngôi nhà trong rừng khi cô bị lạc vào đó. Cô gái được ban thưởng: lên kiệu hoa vè dinh ông chủ chính vì sự thông minh và tâm hồn cao thượng của cô (truyện Benizara và Kakezara).

Cô bé Dêvkî Rânî ngoan ngoãn, chịu thương chịu khó trong truyện Dêvkî Rânî của Ấn Độ được ban thưởng dưới hình thức: được linh hồn của người mẹ dưới hình dạng con bò giúp đỡ mỗi khi cô cần đến. Con bò nhả ra đầy ắp thức ăn ngon lành và bổ dưỡng nuôi lớn cô bé. Đạo sĩ Bà la môn (hiện thân của người mẹ) ban cho cô bé vẻ đẹp của mặt trăng và mặt trời. Cuối cùng, cô bé được kết hôn với tiểu vương và sống hạnh phúc mãi mãi.

Cô Tấm trong truyện Tấm Cám của Việt Nam đã làm cho ông Bụt (Đức Phật) thương cảm mà giúp đỡ và ban thưởng vì sự ngây thơ, hiền lành và tốt bụng. Cô chăm chỉ làm việc, cô yêu quý và hết lòng chăm sóc con cá bống, cô có hiếu với người cha đã mất, cô bền bỉ đấu tranh khi bị hãm hại, cô đảm đang và khéo tay. Cô Tấm đã nhận được sự ban thưởng dưới hình thức: nhận được sự giúp đỡ của Bụt mỗi khi gặp khó khăn, Bụt hóa phép cho xương cá biến thành quần áo đẹp, ngựa và đôi giày để cô đi dự hội. Sự ban thưởng lớn nhất đối với Tấm là được làm vợ vua, được vua nhận ra nhờ miếng trầu têm hình cánh phượng đẹp và khéo của cô, được trở lại làm người đẹp hơn trước sau bao lần thay đổi hình dạng. Cuối cùng cô gái được đoàn tụ và sống hạnh phúc với vua. Chính vẻ đẹp về tâm hồn và thể chất đã đem đến hạnh phúc cho cô.

Những nhân vật cô gái con riêng tốt bụng tiêu biểu cho lý tưởng của nhân dân về những con người nhân hậu, có lòng yêu thương con nguời và loài vật, trung thực và kiên cường. Những con người như thế xứng đáng được giúp đỡ và được ban thưởng. Đó là quan niệm rõ ràng của nhân dân về cái thiện và về cuộc đấu tranh bảo vệ cái thiện.

Tồn tại song song với motif cái thiện được ban thưởng là motif cái ác bị trừng phạt. Hai motif này đều có cấu trúc nguyên nhân và kết quả. Nguyên nhân của cái ác thường là do lòng tham và sự đố kị. Qua khảo sát type truyện Cô Lọ Lem của Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ, chúng tôi nhận thấy cái ác và sự trừng phạt biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, ở những mức độ khác nhau.

Trong truyện của Trung Quốc, mẹ con mụ dì ghẻ bị phi thạch từ trên trời bắn trúng và chết cả hai ( nàng Diệp Hạn). Cô em bị rơi xuống vạc dầu chết, còn mụ dì ghẻ chết vì nhìn thấy cái đầu cháy của con ( Muội Sẹo và Muội Xinh).

Trong truyện của Ấn Độ, mẹ con mụ dì ghẻ bị tiểu vương trừng phạt bằng cách cắt mũi và tai họ rồi đuổi cả hai mẹ con ra khỏi vương quốc (truyện Dêvkî Rânî).

Riêng truyện Tấm Cám của Việt Nam, mức độ trừng phạt ta thấy nặng hơn: Cám chết do tắm nước sôi và mẹ Cám chết do ăn phải thịt con.

Tội ác càng man rợ thì hình thức trừng phạt càng khủng khiếp. Mẹ con mụ dì ghẻ không những đối xử bất công với cô Tấm mà còn giết hại cô chết đi sống lại nhiều lần nên sự trừng phạt cũng nặng nề hơn.

Motif cái thiện được ban thưởng và cái ác bị trừng phạt đã thể hiện lý tưởng nhân đạo và công bằng của tác giả dân gian trước cuộc đấu tranh của cái thiện chống lại các ác, thể hiện nguyện vọng của người dân lao động cái thiện phải thắng cái ác.

Kết luận

Như vậy, qua khảo sát nội dung, kết cấu và những motif chính cấu thành nên cốt truyện của một số truyện tiêu biểu trong type truyện Cô Lọ Lem ở một số nước châu Á: Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ, chúng tôi nhận thấy type truyện này ở các nước có nhiều nét tương đồng và dị biệt. Từ đó cho thấy quy luật vận động trong sáng tác dân gian, trong quá trình nẩy sinh và lưu truyền đã có sự bổ sung và sửa đổi theo điều kiện lịch sử – xã hội và hệ tư tưởng ở các dân tộc. Trong quá trình giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, bên cạnh sự bảo lưu các yếu tố văn hóa của cư dân bản địa còn là sự bổ sung vào đó những yếu tố mới cho phù hợp với thực tế xã hội của dân tộc mình.

Việt Nam là một quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam Á. Từ nền tảng cơ tầng văn hóa Đông Nam Á, dân tộc Việt Nam vẫn luôn giữ được những nét truyền thống của văn hóa bản địa kết hợp cùng những yếu tố giao thoa với các nền văn hóa khác như giao thoa văn hóa với Ấn Độ và Trung Hoa trong tiến trình phát triển. Việt Nam và Trung Quốc là những nước gần nhau về địa lý, có nhiều nét tương đồng về văn hóa và cội nguồn dân tộc. Còn Việt Nam và Nhật Bản, Hàn Quốc tuy cách nhau về địa lý, khác biệt nhau về cấu trúc xã hội, tiến trình lịch sử và tính cách dân tộc, song trong nhiều phương diện văn hóa, Việt Nam và Nhật Bản, Hàn Quốc lại có những điểm tương đồng. Điều đó có thể lý giải bởi ba nước đều nằm trong khu vực Đông Á, Châu Á; đều có sự giao lưu tiếp biến văn hóa với Trung Hoa và Ấn Độ. Cơ sở hình thành và chi phối những điểm tương đồng về kiểu truyện dân gian trong văn hóa Việt Nam và một số nước châu Á chính là cơ tầng văn hóa dân gian với một phức thể văn hóa lúa nước và ở thái độ tiếp nhận cởi mở, hòa đồng nhiều luồng tư tưởng văn hóa khác nhau của cư dân châu Á.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nguyễn Tấn Đắc (2001), Truyện kể dân gian đọc bằng type và motif, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.

Đỗ Thu Hà (2015), Giáo trình văn học Ấn Độ, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.

Nguyễn Thị Huế chủ biên (2012), Từ điển Type truyện dân gian Việt Nam, NXB Lao động, Hà Nội.

Đặng Văn Lung (Chủ biên) (1998), Lưu Thị Sinh, Đặng Linh Chi, Chi liêu, Trần lệ Cung, Truyện cổ Hàn Quốc, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội, tr. 238-246

Nguyễn Thị Nguyệt (2010), Khảo sát và so sánh một số típ và mô típ truyện kể dân gian Việt Nam – Nhật Bản, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.

Nhiều tác giả (Viện Khoa học Xã hội Việt Nam), (2004), Tổng tập văn học dân gian người Việt, tập 6, Truyện cổ tích thần kỳ, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội.

Đinh Gia Khánh (1999), Sơ bộ tìm hiểu những vấn đề của truyện cổ tích qua truyện Tấm Cám, Nxb Hội Nhà Văn, Hà Nội.

Jeon Hye Kyung (2009), Nghiên cứu so sánh truyện Kông Chuy Pát Chuy của Hàn Quốc và truyện Tấm Cám của Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Văn học, số 3/2009, tr72-87.

Park Yeon Kwan (2001), Bước đầu so sánh truyện cổ tích Việt Nam và Hàn Quốc, luận án Tiến sĩ Ngữ văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.

Đường Tiểu Thi (2008), So sánh kiểu truyện Cô Lọ Lem của một số dân tộc miền Nam Trung Quốc với kiểu truyện Tấm Cám của Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Văn học, Khoa Văn học, Trường ĐHKHXH và NV, ĐHQGHN.

D. H. Wadia (1894), Folklore in Western India, Indian Antiquary, vol XXIII, Bombay (Dévki Rání, tr 160 – 164)

Viện Nghiên cứu văn hóa tinh thần Hàn Quốc (sưu tầm) (1984), Tổng quan văn học truyền khẩu Hàn Quốc 1-9, Viện Nghiên cứu Hàn Quốc học Trung ương xuất bản, tr60 – 66.

Cập nhật thông tin chi tiết về Truyện Cười Thời Xưa Ở Liên Xô, Không Phải Thời Nay Ở Việt Nam trên website Kovit.edu.vn. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!