Bài Thơ Đất Nước Văn 12 / Top 9 # Xem Nhiều Nhất & Mới Nhất 6/2023 # Top View | Kovit.edu.vn

Soạn Bài Đất Nước Của Nguyễn Khoa Điềm Ngữ Văn Lớp 12

Soạn bài: Đất nước (Nguyễn Khoa Điềm)

Bài làm 1. Tác giả

Tác giả Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943 tại thôn Ưu Điềm, xã phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế. Nguyễn Khoa Điềm cũng chính là gương mặt tiêu biểu của các thế hệ nhà thơ trẻ thời kỳ chống Mỹ. Có thể nhận thấy được những đặc điểm hồn thơ Nguyễn Khoa Điềm dễ dàng được nhận thấy đó là nó lại có một sự kết hợp giữa cảm xúc nồng nàn và đó cũng chính là những suy tư sâu lắng của người trí thức về đất nước về chính con người Việt Nam.

Tác phẩm chính của Nguyễn Khoa Điềm đó là những tác phẩm: Đất ngoại ô (thơ, 1972), Mặt đường khát vọng (trường ca, 1974), Tác phẩm Ngôi nhà có ngọn lửa ấm (thơ, 1986), Thơ Nguyễn Khoa Điềm (tuyển chọn, 1990), Cõi lặng (thơ, 2007).

2. Tác phẩm Đất Nước

Có thể đoạn trích Đất nước (nằm ở phần đầu chương V của trường ca) được đánh giá là một trong những đoạn thơ hay và đặc sắc về đề tài đất nước trong thơ Việt Nam hiện đại.

Câu 1 (Sách giáo khoa trang 122 Ngữ Văn 12 Tập 1): Đoạn thơ trình bày sự cảm nhận và lí giải của tác giả về đất nước. Hãy chia bố cục, gọi tên nội dung trữ tình của từng phần, tìm hiểu trình tự triển khai mạch suy nghĩ và cảm xúc của tác giả trong đoạn văn trên.

* Bố cục của đoạn trích cũng được 2 phần

– Phần 1 (từ đầu đến Làm nên đất nước muôn đời): Phần này cũng đã nói về những khám phá mới mẻ của đất nước trong chính những cảm nhận của Nguyễn Khoa Điềm.

– Phần 2 (phần còn lại): Đoạn này cũng đã khai thác sâu tư tưởng cốt lõi “Đất Nước của nhân dân” trong bài.

Câu 2 (Sách giáo khoa trang 122, Ngữ Văn 12 Tập 1): Cảm nhận của nhà thơ về đất nước trong phần đầu đoạn trích dựa trên những phương diện nào? Cảm nhận đó có gì khác so với các bài thơ cùng viết về đề tài này?

Những cảm nhận về đất nước trong phần đầu của đoạn trích Đất nước

– Có thể nhận thấy được có những khám phá của Nguyễn Khoa Điềm về chính cuội nguồn đất nước: Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm cũng đã nhanh chóng truy tìm ngọn nguồn của đất nước: Hình ảnh của Đất nước Nguyễn Khoa Điềm cũng đã nhận thấy được nó đã có trong những cái ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay kể. Đất nước như bắt đầu với miếng trầu bà ăn, đất nước cũng đã có khi dân mình biết trồng tre đánh giặc, đồng thời cũng lại thấy đất nước có trong tập tục tóc mẹ bới sau đầu. Đất nước thực ra lại có trong tình nghĩa mẹ cha và trong sinh hoạt thường ngày của nhân dân lao động như các hình ảnh cái kèo, cột, hạt gạo,…

+ Hình ảnh đất nước gắn liền với không gian của tình yêu đôi lứa mặn nồng.

+ Hình ảnh đất nước cũng đã lại gắn liền với không gian sinh tồn của nhân dân. Đất nước cũng chính còn là nơi dân mình đoàn tụ, là nơi chim về cũng chính là nơi rồng ở.

+ Hình ảnh đất nước gắn liền với thời gian lịch sử đó chính là việc nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm cũng đã chắt lọc những hình tượng tiêu biểu từ truyền thuyết xa xưa như truyền thuyết Lạc Long Quân, Âu Cơ. Những truyện truyền thuyết này cũng đã lại gợi ra một đất nước bình dị, dễ mến và lấp lánh sắc màu huyền thoại thật đẹp biết bao nhiêu.

– Có thể nhận thấy được chính trách nhiệm của mỗi người đối với đất nước

+ Đất nước trong thời hiện tại: Nguyễn Khoa Điềm cũng đã lại khẳng định trong anh và em. Và cũng chính trong mỗi người nói chung đều tồn tại một phần đất nước và hình ảnh của đất nước hóa thân vào huyết mạch mỗi người.

+ Tác giả cũng đã mơ về tương lai sau này đó chính là những vần thơ: “Mai này con ta lớn lên… ngày tháng mơ mộng”

Câu 3 (trang 122 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1): Trong phần sau của đoạn trích (từ “Những người vợ nhớ chồng…” đến hết) tác giả đã làm nổi bật tư tưởng “Đất nước của nhân dân”. Tư tưởng ấy đã đưa đến những phát hiện sâu và mới của tác giả về địa lí, lịch sử, văn hoá của đất nước ta như thế nào? Tư tưởng ấy nổi bật trong đoạn thơ này và trong nhiều bài thơ thời chống Mỹ. Vì sao?

Có thể nhận thấy được chính tư tưởng “Đất nước của nhân dân” được biểu hiện rất rõ trong hệ thống luận điểm:

* Những người nhân dân cũng đã góp phần tô điểm cho đất nước

– Có thể nhìn nhận thấy được chính cách nhìn mới của Nguyễn Khoa Điềm về danh lam thắng cảnh cũng mang dáng dấp của người dân.

– Không dừng lại ở đó thì chính những danh lam thắng cảnh được chọn khắp ba miền Bắc – Trung – Nam dường như cũng đã tiêu biểu cho nét đẹp lịch sử, văn hóa, tư tưởng của dân tộc ta muôn đời.

– Chính những hình tượng kì thú của thiên nhiên,kì thú của đất nước chỉ trở thành danh lam thắng cảnh chính là nhờ những truyện cổ tích truyền thuyết của dân gian. Những câu chuyện cổ tích dân gian này như cũng đã khéo đã phủ lên nó chiếc áo lấp lánh huyền thoại mới thật đẹp làm sao.

* Những người nhân dân là những con người làm nên lịch sử

– Chính nhân dân là những anh hùng

– Những người dân cũng là những con người hết sức bình dị.

– Thông qua đoạn trích ta nhận thấy chính điểm hội tụ và đỉnh cao cảm xúc của nhân vật trữ tình về hình ảnh của đất nước được kết tinh qua câu thơ:

Đất nước này là Đất Nước của nhân dân Đất nước của Nhân dân

Tác giả Nguyễn Khoa Điềm đã thật tài tình và dung đắn khi ông cũng đã khéo khẳng định nhân dân là linh hồn của đất nước. Có thể nhận thấy được chính cụm từ đất nước của nhân dân cũng như nhắc lại hai lần xoáy sâu vào tư tưởng đó.

– Chính vai trò của đất nước, vai trò của nhân dân với thế hệ trẻ hôm nay.

– Tác giả Nguyễn Khoa Điềm dường như cũng đã lại tin tưởng vào một tương lai tốt đẹp của đất nước sẽ mở ra thật rộng lớn.

Câu 4 (trang 123 sgk Ngữ Văn 12 Tập 1): Hãy nêu những ví dụ cụ thể và nhận xét về cách sử dụng chất liệu văn hoá dân gian của tác giả (tục ngữ, ca dao, truyền thuyết, phong tục…). Từ đó tìm hiểu những đóng góp riêng của tác giả về nghệ thuật diễn đạt. Vì sao nói, chất liệu văn hoá dân gian trong đoạn thơ này gây ấn tượng vừa quen thuộc vừa mới lạ?

Người đọc có thể nhận thấy được chính trong đoạn trích “Đất Nước” này thì Nguyễn Khoa Điềm cũng đã tài tình khi ông đã sử dụng những chất liệu văn học cũng như các chất liệu văn hóa dân gian. Tất cả các chất liệu này cũng lấy từ chính lời ca tiếng hát từ văn hóa dân gian thông qua các câu ca dao, tục ngữ, những lời ca tiếng hát cho đến những truyện truyền thuyết, phong tục.

Chúc các em học tốt!

Viết Đoạn Văn Về Tình Yêu Quê Hương Đất Nước

Viết đoạn văn về tình yêu quê hương đất nước

Bất kỳ ai trong chúng ta đều có những tình cảm rất khó tả với quê hương mình sau đó là tới đất nước mình và luôn sẵn lòng đóng góp cống hiến để phát triển quê hương đất nước ngày càng phát triển và giầu mạnh hơn. Chính lòng yêu quê hương lòng tự hào dân tộc sẽ mang lại cho chúng ta khá nhiều động lực để làm việc và học tập trưởng thành hơn nữa. Những người thành công họ rất thường nghĩ về cho quê hương nơi mình sinh ra và muốn đóng góp những khả năng của mình để phát triển quê hương. Thực tế ở Việt Nam có rất nhiều người xa xứ để học tập phát triển và họ cũng đóng góp rất nhiều, lượng kiều hối gửi về VIệt Nam cũng ngày càng nhiều góp phần không nhỏ xây dựng quê hương bảo vệ tổ quóc.

Nếu như tình yêu quê hương của Tế Hanh đọng lại thành hình thành nét trong những vần thơ thì tình yêu quê hương đất nước của mỗi chúng ta luôn thường trực và ẩn sâu trong tâm hồn mỗi người. Quê hương là gì? Nhà thơ Đỗ Trung Quân từng định nghĩa về quê hương:

” Quê hương là chùm khế ngọt Mẹ về nón lá nghiêng che Quê hương là đêm trăng tỏ Hoa cau rụng trắng ngoài hè”

Đối với mỗi con người, quê hương là một định nghĩa khác nhau, song, quê hương là nơi mà ta sinh ra và lớn lên, là nơi chôn rau cắt rốn, nơi có gia đình và những người thân yêu. Quê hương là một phần máu thịt gắn bó với mỗi con người nhưng chỉ khi đi xa rồi con người ta mới nhận thức được điều đó:

“Khi ta ở chỉ là nơi đất ở Khi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn.” (Chế Lan Viên)

Tình yêu quê hương là một tình yêu thường trực trong tâm hồn mỗi con người. Bởi quê hương là nơi ta sinh ra, lớn lên và có những kỉ niệm về một tuổi thơ êm đềm. Quê hương gắn với những chiều ngả mình trên lưng trâu, lim dim đôi mắt nhìn bầu trời xanh và lắng nghe tiếng sáo diều. Quê hương gắn với những cánh cò, những rặng tre rì rào, những cánh đồng lúa chín thơm vàng ửng. Quê hương gắn với giọt mồ hôi của mẹ, của cha, gắn với tiếng đưa võng kẽo kẹt cùng lời ru của bà,… Nhắc đến quê hương thôi là mở ra cả một bầu trời thương nhớ. Những kỉ niệm thơ bên những người thân thương sao mà êm đềm đến thế! Tình yêu quê hương còn là tình cảm gắn bó với giang sơn, đất nước, với lãnh thổ thiêng liêng của dân tộc. Nhà văn Nga, I-li-a Ê-ren-bua đã từng nói : ” Lòng yêu nhà, yêu làng xóm trở nên lòng yêu Tổ quốc.” Quê hương nào không là một phần máu thịt của tổ quốc, giang sơn. Yêu quê hương là một biểu hiện của lòng yêu Tổ quốc.Dựng xây quê hương cũng là một cách xây dựng đất nước mình, cho đất nước ngày một giàu đẹp hơn. Tình yêu quê hương , đất nước là cội nguồn của những tình cảm cao đẹp trong tâm hồn mỗi con người. Phải biết yêu mình, yêu lấy mảnh đất mình được sinh ra và lớn lên thì mới có thể yêu thương người khác, yêu thương những mảnh đất mà trong cuộc đời ta sẽ đi qua. Yêu quê hương đất nước không chỉ là yêu vẻ đẹp sơn thuỷ hữu tình của những danh lam thắng cảnh mà còn là tình yêu, niềm tự hào với nền văn hoá, văn hiến, với lịch sử hào hùng của dân tộc. Chúng ta có quyền tự hào về những chiến công vang dội trong quá khứ, đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ gìn bản sắc dân tộc suốt mấy nghìn năm lịch sử. Là một người con Việt Nam, ghi nhớ lời Bác Hồ dạy ” Các Vua Hùng đã có công dựng nước/ Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước.” Dải đất hình chữ S thân thương đánh đổi bằng biết bao xương máu của thế hệ cha anh, vì vậy mỗi chúng ta phải biết trân trọng những hy sinh lớn lao ấy, trân trọng và bảo vệ tổ quốc, xây dựng một đất nước Việt Nam ngày một giàu đẹp sánh vai với các cường quốc trên trường quốc tế.

Đoạn văn về tình yêu quê hương đất nước 2:

Bất cứ ai trong cuộc sống này cũng có một quê hương, một Tổ Quốc trong tim. Ngay từ bé, tôi đã được mẹ nói cho nghe về những truyền thống lịch sử dân tộc, những văn hóa cổ truyền đặc sắc của quê hương, từ đó trong tôi đã dồi dào một lòng yêu quê hương, đất nước từ bao giờ không hay. Quả thực, đây là một thứ tình cảm cao quý mà ai cũng cần có trong mình. Vì quê hương là nơi ta sinh ra và lớn lên, nuôi dưỡng tâm hồn ta, cho ta sự sống, cội nguồn để hướng về, là nơi chôn rau cắt rốn mà bất cứ ai cũng không thể phủ nhận. Bên cạnh đó, con người ta có được cuộc sống hòa bình, hạnh phúc, ấm no như ngày hôm nay là nhờ công lao của biết bao thế hệ ông cha ta ngày trước đã kiên cường dựng nước và giữ nước, không ngại đổ máu xương để chống lại kẻ thù xâm lược. Vậy nên, cần biết trân trọng và yêu thương Tổ Quốc này vì từng tấc đất mà ta đang ở đều được đánh đổ bằng bao mồ hôi công sức của thế hệ trước. Thế hệ chúng ta hôm nay, lòng yêu nước không chỉ dừng lại ở tình yêu thương mà còn cần thể hiện bằng hành động. Nhà văn I-li-a Ê-ren-bua đã từng nói, “Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở nên lòng yêu Tổ quốc”, đúng vậy, tình yêu ấy bắt nguồn từ những gì giản dị và trân quý nhất của ta. Yêu gia đình ta, yêu ngôi nhà ta ở, yêu những người hàng xóm xung quanh ta, yêu cái bờ tre, mái nước, sân đình,…những sự vật đã nâng đỡ tuổi thơ ta, nuôi dưỡng ta trưởng thành như ngày hôm nay. Để từ đó, yêu thương hóa hành động, thế hệ trẻ là chủ nhân tương lai của đất nước, cần không ngừng nỗ lực học tập, trau dồi bản thân để vì xã hội, vì một cuộc sống tốt đẹp hơn cho dân tộc này. Ai cũng có cội nguồn và song song với đó là trách nhiệm phải dựng xây đất nước này. Có biết bao tấm gương sáng thể hiện lòng yêu quê hương đất nước bằng việc đem lại sự rạng danh cho Tổ Quốc trên các đấu trường quốc tế trong mọi lĩnh vực như cô gái Đinh Thị Hương Thảo đã xuất sắc giành Huy chương Vàng môn Vật Lý quốc tế, hay đội tuyển bóng đá U23 Việt Nam đã kiên cường dành ngôi vị Á Quân trong giải bóng đá U23 Châu Á và rất rất nhiều những tấm gương khác. Họ đều là những con người đã làm rạng danh quê hương, mang trong mình nhiệm vụ và sứ mệnh dân tộc để không phụ lòng Tổ Quốc, đem lại vinh quang cho quốc gia mình. A.Bogomolet đã từng nói :” Cuộc sống không phải là tất cả. Còn cần biết sống một cuộc đời không phải vì mình, mà vì mọi người, vì Tổ quốc”. Tình yêu quê hương đất nước sẽ là chiếc chìa khóa để mở ra những cánh cửa đưa dân tộc ta phát triển và sánh vai với các cường quốc năm châu trên thế giới, mà giới trẻ, thế hệ chúng ta hôm nay chính là người sẽ tìm ra chiếc chìa khóa ấy, để không phụ lòng các thế hệ cha anh đi trước, không phụ lòng Bác Hồ kính yêu đã từng gửi gắm “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Từ khóa tìm kiếm:

suy nghi tình yêu quê hương đất nước doan van

Bài Thơ Đất Nước Của Nguyễn Khoa Điềm

Bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

Là một trong những nhà thơ xuất sắc nhất trong thời kì khánh chiếng chống Mỹ cứu nước. Các bài Thơ của Nguyễn Khoa Điềm luôn thể hiện tình cảm nồng nàn. Những trăn trở, sâu lắng về thiên nhiên đất nước, con người. Bài thơ ” Đất nước ” của Nguyễn Khoa Điềm là một chủ để nhỏ trong Trường ca “Mặt đường khát vọng”. Ngoài ” Đất Nước ” Trường ca này còn nhiều chương khác rất nỗi tiếng như :  “Lời chào”, “Báo động”, “Giặc Mĩ”, “Tuổi trẻ không yêu”…  

Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm sáng tác năm bao nhiêu ?

Bài thơ ” Đất Nước ” đầy đủ nhất

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…” mẹ thường hay kể Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn Đất Nước lớn lên khi dân mình biết tròng tre mà đánh giặc Tóc mẹ thì bới sau đầu Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn Cái kèo, cái cột thành tên Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng Đất Nước có từ ngày đó… Đất là nơi anh đến trường Nước là nơi em tắm Đất Nước là nơi ta hò hẹn Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm. Đất là nơi “con chim phượng hoàng bay về hòn núi bạc”. Nước là nơi “con cá ngư ông móng nước biển khơi”. Thời gian đằng đẵng. Không gian mệnh mông. Đất Nước là nơi dân mình đoàn tụ. Đất là nơi Chim về. Nước là nơi Rồng ở. Lạc Long Quân và Âu Cơ. Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng. Những ai đã khuất. Những ai bây giờ. Yêu nhau và sinh con đẻ cái. Gánh vác phần người đi trước để lại. Dặn dò con cháu chuyện mai sau. Hằng năm ăn đâu làm đâu. Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ. Trong anh và em hôm nay. Đều có một phần Đất Nước. Khi hai đứa cầm tay. Đất Nước trong chúng mình hài hòa nồng thắm. Khi chúng ta cầm tay mọi người. Đất nước vẹn tròn, to lớn.

Bài Thơ ” Đất nước ” của Tác giả nào ?

Mai này con ta lớn lên Con sẽ mang đất nước đi xa Đến những tháng ngày mơ mộng Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình Phải biết gắn bó san sẻ Phải biết hoá thân cho dáng hình xứ sở Làm nên Đất Nước muôn đời… Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu. Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái. Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại. Chín mươi chín con voi góp mình dựng Đất tổ Hùng Vương. Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm. Người học trò nghèo giúp cho Đất Nước mình núi Bút, non Nghiên. Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh. Những người dân nào đã góp tên Ông Đốc, Ông Trang, Bà Đen, Bà Điểm. Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi. Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha. Ôi Đất Nước sau bốn ngàn năm đi đâu ta cũng thấy. Những cuộc đời đã hoá núi sông ta…

Bài thơ Đất nước (Nguyễn Khoa Điềm) – Đất nước của nhân dân

Em ơi em Hãy nhìn rất xa Vào bốn ngàn năm Đất Nước Năm tháng nào cũng người người lớp lớp Con gái, con trai bằng tuổi chúng ta Cần cù làm lụng Khi có giặc người con trai ra trận Người con gái trở về nuôi cái cùng con Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh Nhiều người đã trở thành anh hùng Nhiều anh hùng cả anh và em đều nhớ Nhưng em biết không Có biết bao người con gái, con trai Trong bốn ngàn lớp người giống ta lứa tuổi Họ đã sống và chết Giản dị và bình tâm Không ai nhớ mặt đặt tên Nhưng họ đã làm ra Đất Nước Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng. Họ truyền lửa cho mỗi nhà từ hòn than qua con cúi. Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói. Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân. Họ đắp đập be bờ cho người sau trông cây hái trái. Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm. Có nội thù thì vùng lên đánh bại. Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân.

Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại

Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”. Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội. Biết trồng tre đợi ngày thành gậy. Đi trả thù mà không sợ dài lâu. Ôi những dòng sông bắt nước từ lâu. Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát. Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác. Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi

Phân Tích Tư Tưởng Đất Nước Của Nhân Dân Trong Bài Thơ Đất Nước Của Nguyễn Khoa Điềm

Tư tưởng đất nước được coi là một hai dòng huyết mạch chảy xuyên suốt văn học Việt Nam. Từ sự tự tôn dân tộc đến ý chí quyết tâm giữ vững toàn vẹn lãnh thổ…Nhưng đến ngòi bút Nguyễn Khoa Điềm, tư tưởng đó được nhìn ở khía cạnh đất nước của nhân dân một cách khái quát hơn trong chương V ” Đất nước” trích trường ca ” Mặt đường khát vọng”.

Những năm tháng kháng chiến cam go tại chiến khu Bình Trị Thiên, không khí sôi nổi của văn học cách mạng là chất xúc tác chắp đôi cánh của ngòi bút tác giả khi ông trực tiếp cầm vũ khí tham gia cuộc chiến chính nghĩa đó. Trước sự thâm độc của kẻ thù, dụ dỗ nhân dân vùng đô thị tạm chiếm, nhà thơ hướng ngòi bút thức tỉnh nhận thức của họ về tư tưởng đất nước của nhân dân và sứ mệnh thế hệ mình. Để tuổi trẻ xuống đường, trở thành nguồn lực lớn của cách mạng dân tộc. Khi đó, văn học thực hiện sứ mệnh cao cả trở thành thứ vũ khí đắc dụng trong công cuộc chiến đấu ác liệt.

Cảm xúc nồng nàn, suy tư sâu lắng khi nhà thơ nhận ra nhân dân lấy máu xương của mình tạo nên hình sông thế núi của đất nước:

“Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất Nước những núi Vọng Phu

Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái

Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại

Chín mươi chín con voi góp mình dựng đất tổ Hùng Vương

Những con rồng nằm im góp dòng sông xanh thẳm

Người học trò nghèo giúp cho Đất Nước mình núi Bút, non Nghiên

Con cóc, con gà quê hương cùng góp cho Hạ Long thành thắng cảnh”

Hình ảnh con người xuất hiện giữa không gian thiên nhiên dài rộng. Những người vợ góp bằng năm chờ tháng đợi, sự thủy chung, là những vọng phu hóa đá giữa đời. Cặp vợ chồng góp bằng tình yêu nghĩa vợ tình chồng nên hòn Trống Mái- Bắc Trung Bộ. Người học trò góp bằng tháng năm miệt mài đèn sách, truyền thống hiếu học nên núi Bút non Nghiên- Nam Trung Bộ. Con voi, con cóc, con gà, gót ngựa cũng biến thành xứ sở quê hương. Sự đóng góp của nhân dân ở mọi người, mọi nơi, mọi cách trong khả năng và hoàn cảnh của mình để lại đất nước muôn hình, vạn vẻ. Khi đổ bóng xuống thơ ca gắn với cảm hứng ngợi ca non kì thủy tú nhưng Nguyễn Khoa Điềm gắn với cảm xúc, thức tỉnh vai trò của nhân dân trong việc tạo tác dáng hình đất nước. Đất nước là những cuộc đời đã hóa núi sông ta.

Nhà thơ cảm nhận tư tưởng đất nước của nhân dân trong chiều dài lịch sử dân tộc:

“Em ơi em

Hãy nhìn rất xa

Vào bốn ngàn năm Đất Nước

Năm tháng nào cũng người người lớp lớp

Cần cù làm lụng

Khi có giặc người con trai ra trận

Người con gái trở về nuôi cái cùng con

Ngày giặc đến nhà thì đàn bà cũng đánh”

Tác giả nói với “em” về bốn nghìn năm lịch sử lớp lớp, người người con gái, con trai ra đi, có giặc đàn bà cũng đánh, nhiều người không ai nhớ mặt đặt tên nhưng họ làm ra Đất Nước muôn đời. Câu thơ ” em ơi em” làm câu thơ mềm mại, giọng tha thiết tâm tình giúp nhà thơ nói nhữngđiều lớn lao mà không ồn ào, sáo rỗng. Nhà thơ nhắc tới người anh hùng trong lịch sử cả hữu danh và vô danh. Anh hùng hữu danh thì hữu hạn, có sử sách ghi danh, còn anh hùng vô danh thì vô hạn, ghi danh không xuể:

“Con gái, con trai bằng tuổi chúng ta”

” Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi”

Phải chăng nhân dân là ta trong quá khứ, ta là họ ở hiện tại và tương lai? Nhân dân lớn lao, cao rộng vừa gần lại vừa xa, vừa là biển người vừa là mỗi người trong đó có “anh” và “em”. Vậy cớ gì “anh, em” đứng lề cuộc đấu tranh diễn ra khắp cả nước?

Nhà thơ còn khám phá nên vai trò của người dân trong trang sử:

“Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng

Họ truyền lửa cho mỗi nhà từ hòn than qua con cúi

Họ truyền giọng điệu mình cho con tập nói

Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân

Họ đắp đập be bờ cho người sau trông cây hái trái

Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm

Có nội thù thì vùng lên đánh bại

Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân”

Góc nhìn đa chiều của tác giả còn phát hiện tư tưởng đất nước của nhân dân thấm nhuần trong chiều sâu văn hóa tinh thần:

“Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại

Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”

Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội

Biết trồng tre đợi ngày thành gậy

Đi trả thù mà không sợ dài lâu

Ôi những dòng sông bắt nước từ lâu

Mà khi về Đất Nước mình thì bắt lên câu hát

Người đến hát khi chèo đò, kéo thuyền vượt thác

Gợi trăm màu trên trăm dáng sông xuôi”

Hình ảnh sáng tạo từ chất liệu dân gian gợi nhắc nét đẹp đắm say trong tình yêu ” yêu em từ thuở trong nôi”, đến chân lý quý trọng lối sống nghĩa tình ” Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội”. Khắc sâu hình ảnh một dân tộc kiên gan bền chí trong chống quân thù “trả thù mà không sợ dài lâu”. Để đất nước ngàn năm là đất nước của ca dao, thần thoại, mang theo tiếng lòng, điệu tâm hồn trong sáng, lương thiện, nồng hậu của nhân dân.

Tư tưởng Đất Nước của Nhân Dân được nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm nhìn nhận một cách chân thực, sâu xa dưới mọi góc nhìn từ chiều rộng, chiều dại tới chiều sâu, mang lại sự gần gũi và tính thuyết phục nơi độc giả. Chương ” Đất Nước” trích trong trường ca ” Mặt đường khát vọng” khép lại nhưng âm vang còn thức tỉnh bạn đọc mọi thời đại về chân lý thiêng liêng, bất diệt đó.